Nationale Opera & Ballet presenteert

Lezingen Prikkelende beschouwingen

Voorstelling voorbij

Wat geven opera en ballet ons te denken?

Welke denkbeelden, verlangens en idealen resoneren in de voorstellingen van Nationale Opera & Ballet? Hoe sluiten de grote opera’s en balletten aan bij actuele (levens-)vragen? En hoe ver rijken hun wortels in de cultuurgeschiedenis?

In het kort

In samenwerking met de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam en SPUI25 organiseert Nationale Opera & Ballet een reeks prikkelende lezingen, die gratis toegankelijk zijn en los van de voorstellingen bezocht kunnen worden. Gerenommeerde sprekers plaatsen de producties van De Nationale Opera en Het Nationale Ballet in een ruimere cultuurhistorische context én verbinden ze met actuele thema’s en vraagstukken. Na afloop van elke lezing is er ruimte om onder het genot van een drankje met elkaar en de spreker door te praten. Het overkoepelende thema van de reeks valt samen met het seizoensthema van De Nationale Opera: identiteit en confrontatie: de angst voor het onbekende.
 

Eerstvolgende lezingen

 

Pelléas et Mélisande

Krisztina Lajosi-Moore, universitair docent moderne Europese cultuur

Krisztina Lajosi-Moore bespreekt de cultuurhistorische context en de actuele zeggingskracht van Pelléas et Mélisande.

di 11 juni, 20:00 uur
Nationale Opera & Ballet, Odeonzaal

Pelléas et Mélisande is een van de meest originele en raadselachtige meesterwerken van de twintigste-eeuwse operageschiedenis. Na de première in Parijs in 1902 was het publiek onmiddellijk verdeeld: sommigen vonden de opera ondraaglijk vaag, anderen meenden dat Debussy met zijn compositie een nieuw tijdperk had ingeluid. Hoewel Pelléas et Mélisande inmiddels is uitgegroeid tot een wereldwijde klassieker, blijft de opera het publiek intrigeren.

Door wie werd Debussy bij het componeren geïnspireerd en welke invloed had hij op zijn beurt op de operatraditie? Kun je volstaan met termen als ‘impressionistisch’ of ‘symbolistisch’ om de impact van de opera te benoemen? Of nodigt de opera je eerder uit om je voorkennis en verwachtingen los te laten en naar het werk te luisteren als een nieuwe ervaring? Tijdens deze lezing belicht cultuurhistorica Krisztina Lajosi-Moore de context waarin de opera tot stand kwam en bespreekt zij de actuele zeggingskracht van het werk.

 

Overzicht van alle lezingen

productie spreker datum
Porgy and Bess Joep Leerssen, hoogleraar moderne Europese letterkunde ma. 21-01-2019  
Juditha Triumphans Sara Crombach, concertpianiste en gastonderzoeker aan de UvA wo. 6-02-2019
Fin de partie Matthijs Engelberts, theaterwetenschapper en Beckett-kenner ma. 25-02-2019
Het Zwanenmeer Rutger Helmers, universitair docent muziekwetenschappen ma. 25-03-2019
Tannhäuser Kasper van Kooten, muziekdramaturg en Wagnerkenner ma. 15-04-2019
Pelléas et Mélisande   Krisztina Lajosi-Moore, universitair docent moderne Europese cultuur   di. 11-06-2019

 

NB

De lezingen zijn gratis toegankelijk. U kunt uw kaarten reserveren bovenaan deze pagina. De lezingen zijn zelfstandige activiteiten die los van de gerelateerde voorstelling bijgewoond kunnen worden. Daarnaast organiseert Nationale Opera & Ballet reguliere inleidingen die drie kwartier voorafgaand aan iedere voorstelling beginnen en die u voorbereiden op het bezoek van de specifieke productie. Meer informatie over onze inleidingen…

De lezingen worden mede mogelijk gemaakt door de vrienden van De Nationale Opera en de vrienden van Het Nationale Ballet.

 

Eerdere lezingen dit seizoen

Porgy and Bess: de Grote Amerikaanse Opera?
Joep Leerssen, hoogleraar moderne Europese letterkunde
maandag 21 januari 2019, 20:00 uur
Nationale Opera & Ballet, Odeonzaal

Amerika heeft tussen 1850 en 1950 de sterke behoefte gevoeld om ‘nationale klassiekers’ te produceren, in analogie aan de Europese landen: zo zocht men naast de ‘great American novel’ ook naar een nationale Amerikaanse opera. Het is opmerkelijk dat de opera die het dichtst in de buurt komt van zo’n  status niet in de grootse tragische traditie van de grande opéra staat, maar integendeel een ‘folk opera’ is. In Porgy and Bess vervagen de grenzen tussen de opera en de musical; het is een Broadwayproductie gecomponeerd door een Joods-Amerikaanse componist van zowel populaire songs als grote symfonische werken. Muzikaal put de opera uit de volkscultuur van de zwarte onderklasse van de zuidelijke staten:  jazz-achtige genres en stijlregisters (spirituals, ragtime, blues). Hoe kwam het tot zo een productie? En hoe gaan we tegenwoordig om met de etniciteiten die elkaar in deze productie kruisen?

 

Judith: Hoer? Heilige? Heldin?
Sara Crombach, concertpianiste en gastonderzoeker aan de UvA
wo. 6 februari 2019, 20:00 uur
Nationale Opera & Ballet, Odeonzaal

Het bijbelboek “Judith” verhaalt over een vrouw die haar volk redt van de ondergang door haar moed, wijsheid en schoonheid — en door haar rotsvaste vertrouwen in god. Ze verleidt de Assyrische generaal Holofernes, die haar dorp dreigt te vernietigen en weet hem uiteindelijk te onthoofden. Talloze kunstenaars en schrijvers lieten zich inspireren door Judith. Voor de bijbel en de vroegchristelijke kunstenaars is Judith ontegenzeglijk een heldin en heilige. Vanaf de 19de eeuw kantelt het beeld: Judith groeit uit tot een gelaagde, ‘moderne’ persoonlijkheid met talloze gezichten en drijfveren: een complexe vrouw die de moderne mens uitdaagt tot nieuwe en urgente vragen over zichzelf.

In deze lezing volgt Sara Crombach het spoor van Judith, van haar voor-christelijke oorsprong tot haar uiteenlopende verschijningen in onze cultuur.

 

Fin de partie: een hedendaagse apocalyps?
Matthijs Engelberts, literatuurwetenschapper
ma. 25 februari 2019, 20:00 uur
Nationale Opera & Ballet, Foyer

Met zijn indringende teksten is Samuel Beckett (1906-1989) een van de meest invloedrijke schrijvers uit de twintigste eeuw. Onlangs was er wereldwijd veel belangstelling voor een late Beckett-première: de operabewerking van zijn toneelstuk Eindspel (Fin de partie) door componist György Kurtág – nog zo’n grootheid van de moderne cultuur.

In de aanloop naar de Nederlandse première voert literatuurwetenschapper en Beckettkenner Matthijs Engelberts ons binnen in de intrigerende wereld van Fin de partie. Hoe is het stuk, dat in 1957 voor het eerst werd uitgevoerd, te plaatsen in de traditie van de apocalyptische literatuur? In hoeverre kunnen we er de ontgoocheling van de jaren na de Tweede Wereldoorlog in herkennen? En wat heeft Kurtág ertoe geprikkeld juist op deze tekst een opera te schrijven? Na ruim zestig jaar is het eindspel nog lang niet uitgespeeld…

 

Tsjajkovski en Het Zwanenmeer
Rutger Helmers, musicoloog
ma. 25 maart, 20:00
Nationale Opera & Ballet, Odeonzaal

Musicoloog Rutger Helmers (UvA) neemt het publiek mee in de geschiedenis van Het Zwanenmeer. Hoewel dit ballet tegenwoordig bekend staat als 'het ballet der balletten', waren de eerste uitvoeringen geen succes. Waarom vond men Tsjajkovski’s muziek ongeschikt om op te dansen? Hoe gaf Het Zwanenmeer destijds gestalte aan denkbeelden over liefde en vrouwelijkheid? En hoe zijn die thema’s terug te vinden in onze eigen cultuur en belevingswereld?

 

Tannhäuser – zelfportret van een getroebleerd kunstenaar?
Kasper van Kooten, muziekdramaturg en Wagnerkenner
ma. 15 april, 20:00
Nationale Opera & Ballet, Odeonzaal

De uitvoering van Richard Wagners opera Tannhäuser in Parijs ontketende een van de grootste schandalen uit de muziekgeschiedenis, een schandaal dat juist beslissend was voor Wagners succesvolle carrière. Wagner schreef zijn opera Tannhäuser als dertiger, maar bleef er gedurende zijn hele leven aan sleutelen. Vlak voor zijn dood schreef hij zelfs “dat hij de wereld nog een Tannhäuser schuldig was” — het onderstreept het buitengewone belang dat hij aan deze opera hechtte.

Veel sleutelideeën van Wagners mens- en wereldbeeld worden in Tannhäuser uitgewerkt: de spanning tussen lichaam en geest, tussen individu en maatschappij en tussen man en vrouw. De impulsieve, gespleten titelfiguur heeft bovendien veel gemeen met Richard Wagner zelf. In zijn lezing bespreekt muziekdramaturg en Wagnerkenner Kasper van Kooten de thematiek en bijzondere vorm van deze opera en gaat hij in op de intrigerende geschiedenis die het werk heeft doorgemaakt, vanaf de roerige première tot de huidige productie van De Nationale Opera.