De Nationale Opera presenteert

DIE ENTFÜHRUNG AUS DEM SERAIL Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)

Deze productie was te zien in mei 1988

DIE ENTFÜHRUNG AUS DEM SERAIL

Wolfgang Amadeus Mozart
Singspiel in drei Aufzügen, KV 384
Libretto van Christoph Friedrich Bretzner, bewerkt door Gottlieb Stephanie
Wereldpremière 16 juli 1782, Burgtheater, Wenen

Deze productie

Nieuwe productie
Première 14 mei 1988

Het verhaal

Bassa (Pasja) Selim is jaren geleden door de Spaanse commandant van Oran uit zijn vaderland verdreven en heeft toen behalve zijn geld en zijn positie ook zijn geliefde verloren. Hij wist zich een nieuw bestaan op te bouwen en daarbij wederom een grote welstand te verwerven. Hij voegde na verloop van tijd aan zijn harem een jonge Spaanse toe, die door piraten tijdens een rooftocht op de Middellandse Zee was buitgemaakt. Voor deze Konstanze vatte hij zo’n grote liefde op, dat hij besloot haar niet als een willoos bezit te behandelen in de hoop dat zij zijn gevoelens zou beantwoorden en zich vrijwillig aan hem zou geven. Om dezelfde reden stond hij ook toe dat zij niet gescheiden zou worden van degenen die tegelijk met haar waren buitgemaakt: haar eigen Engelse kam e rd i e n ares Blonde (Blondchen) en Pedrillo, geliefde van Blonde en bediende van Konstanze’s verloofde, de jonge Spaanse edelman Belmonte Lostados. Als gevolg daarvan kregen Blonde en Pedrillo binnen de huishouding van de Bassa ook een relatief grote bewegingsvrijheid, zeer tot ongenoegen van de haremwachter Osmin. Diens ongenoegen wordt daarbij extra gewekt door het feit dat Pedrillo openlijk avances blijft maken aan het adres van Blonde, die inmiddels door de Bassa aan Osmin is beloofd.

EERSTE BEDRIJF
 
Belmonte heeft na een lange speurtocht de verblijfplaats van Konstanze ontdekt. Osmin weigert hem binnen te laten, maar Belmonte weet de aandacht te trekken van Pedrillo. Deze raadt hem aan zich uit te geven voor architect om aldus zonder argwaan te wekken het paleis van de Bassa te kunnen betreden. Op raad van Pedrillo verdwijnt Belmonte even uit het gezicht als de boot van de Bassa de kust nadert, en vermijdt hierdoor een plotselinge confrontatie met Konstanze, die zich in diens gezelschap bevindt. Voor de zoveelste maal verzekert Bassa Selim nu Konstanze van de oprechtheid van zijn gevoelens, maar zij kan hem alleen maar antwoorden dat zij haar verloofde trouw zal blijven. Dan trekt zij zich terug, en krijgt Pedrillo de kans Belmonte voor te stellen. Dat wekt de belangstelling van de Bassa, die de jongeman zonder aarzelen in dienst neemt. Osmin is het niet met de gang van zaken eens, maar hij kan niet verhinderen dat ook deze vreemdeling zijn intrek neemt in het paleis.
 
TWEEDE BEDRIJF
 
Blonde probeert Osmin bij te brengen hoe men in Europa met vrouwen omgaat, maar voor de haremwachter is zij slechts een slavin die aan hem gehoorzaamheid verschuldigd is. In werkelijkheid liggen de verhoudingen echter anders, en Blonde dreigt dat zij altijd haar beklag kan doen bij Konstanze, die dan op haar beurt wel met de Bassa zal praten. Een nieuwe poging van Bassa Selim om Konstanze voor zich te winnen loopt wederom op niets uit, en als de vorst zijn geduld dreigt te verliezen, verklaart Konstanze fier dat zelfs de ergste martelingen haar standvastigheid niet kunnen breken. Intussen wordt er door Belmonte en Pedrillo druk gewerkt aan een plan om uit het paleis te ontsnappen, maar eerst wordt het tijd de beide vrouwen in te lichten. De eerste stap is dat Pedrillo Blonde op de hoogte stelt, die meteen uitgelaten met het nieuws van Bel- monte’s aankomst naar Konstanze snelt. Pedrillo zelf ontfermt zich over Osmin, en hij weet de naïeve muzelman zover te krijgen dat hij een grote fles wijn soldaat maakt, waaraan Pedrillo ongemerkt een slaapdrankje heeft toegevoegd. Het effect laat niet lang op zich wachten en Osmin zinkt weg in een diepe roes.
 
Dan is eindelijk de weg vrij voor het weerzien van Belmonte met Konstanze, en worden de laatste afspraken gemaakt voor de ontsnapping die nog diezelfde nacht zal moeten plaatsvinden. De vreugde wordt echter overscha- duwd doordat de beide mannen diep in hun hart een lichte twijfel koesteren aangaande de trouw van de beide dames, maar elk op hun eigen wijze weten Konstanze en Blonde hen gerust te stellen. Een algemene verzoening volgt.
 
DERDE BEDRIJF
 
Belmonte verklaart opnieuw zijn liefde aan Konstanze. Tijdens deze aria tracht Pedrillo een ladder voor de ontsnapping in gereedheid te^ breng en. Hij zingt een serenade ten teken dat de kust veilig is. Als de ontsnapping bijna geluk lijkt, wordt het viertal toch nog betrapt door Osmin, die groot alarm slaat. Als ook Bassa Selim op het rumoer afkomt, verklaart Belmonte dat zijn vader zeker bereid zal zijn een groot losgeld voor hem en Konstanze te betalen. Dan blijkt dat Belmonte de zoon is van de man die Bassa Selim indertijd zonder mededogen in het ongeluk heeft gestort. Belmonte begrijpt dat hij weinig goeds te verwachten heeft, en als hij gedurende een kort moment met Konstanze alleen is, nemen beiden, overtuigd van hun naderende dood, geroerd afscheid.
 
Als Bassa Selim terugkeert, verklaart hij dat hij teveel verachting heeft voor zijn vijand om diens voorbeeld te volgen. Hij schenkt Belmonte en Konstanze hun vrijheid, en geeft Blonde en Pedrillo toestemming hen te volgen. Alvorens aan boord te gaan heft het viertal een lofzang aan op de grootmoedige vorst. Alleen Osmin laat duidelijk merken dat hij het niet met de gang van zaken eens is.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Hartmut Haenchen
Regie 
Helmut Polixa
Decor en kostuums 
Kathrin Kegler
Dramaturgie 
Tim Coleman
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Het Nederlands Operakoor
Instudering koor 
Johannes Mikkelsen
Konstanze 
Birgit Fandrey
Blonchen 
Rebecca Littig
Belmonte 
Jonathan Mack
Pedrillo 
Barry Banks
Osmin 
Kenneth Cox
Bassa Selim 
Oliver Tobias
Janitscharen 
Irene Evans
Els Zomerdijk
Leo Post
Martin Vijgenboom
Acrobaten 
Martin Angevaare
Frans Icke
Marco Toussaint
Margo Wiersma