De Nationale Opera presenteert

PUNCH & JUDY Harrison Birtwistle (1934)

Deze productie was te zien in januari 1993

Punch & Judy

Harrison Birtwistle
A tragical comedy or a comical tragedy
Libretto van Stephen Pruslin
Wereldpremière 8 juni 1968,  Aldeburgh Festival, Verenigde Koninkrijk

Deze productie

Nieuwe productie
Première 9 januari 1993

Het verhaal

Proloog 
 
Choregos verwelkomt het publiek op zowel schertsende als onheilspellende toon.
Melodrama I Punch wiegt de baby, maar aan het eind van zijn Wiegelied gooit hij de baby in het vuur. Judy komt op en zingt eveneens een Wiegelied, tot ze ontdekt dat de baby verbrand is. Zij en Punch doen een Woordspel, dat een steeds agressiever karakter aanneemt. Als de woordenwisseling op haar hoogtepunt is, voert Punch Judy naar het Moord-Altaar. Choregos kondigt aan dat Judy’s dood ophanden is, maar eerst zingen Dokter en Advocaat een Passie-Aria, waarin Punch voor zijn eigen ondergang wordt gewaarschuwd. Punch laat zich hierdoor niet ontmoedigen en steekt Judy dood. Choregos leidt haar vervolgens naar het Galgen-Koor, waar ze haar hoofd in een strop steekt. Punch besluit op zoek te gaan naar Pretty Polly.
 
Passie-Koraal I 
 
Met een Koor bestaande uit Judy, Dokter en Advocaat, geeft Choregos commentaar op alle onheil dat inmiddels is aangericht.
 
De Queeste naar Pretty Polly I 
 
Gezeten op Horsey, zijn stokpaard, gaat Punch op zoek naar Pretty Polly. Een astronomische klok geeft aan dat Punch zich tussen hemel en aarde bevindt, onder het teken van de Kreeft op een zonnige zomermiddag. Het Weerbericht voorspelt dat er om drie uur uit het oosten een storm op til is. Nadat het koor heeft gebeden om mild weer, houdt Punch een Serenade voor Pretty Polly, die op haar Voetstuk staat en door een groen licht wordt beschenen. Choregos biedt haar namens Punch een reusachtige zonnebloem aan, die ze met een vorstelijk gebaar afwijst: de bloem is bezoedeld door het feit dat de baby zojuist verbrand is. Pretty Polly verdwijnt en Choregos troost Punch op teder spottende toon.
 
Melodrama II 
 
Dokter en Advocaat komen van het Galgen- Koor om Punch ter verantwoording te roepen, waarna deze hen in een Raadselspel betrekt. Als dit spel op zijn hoogtepunt is, loodst Punch Dokter en Advocaat naar het Moord-Altaar. Choregos kondigt aan dat hun dood ophanden is. Punch vermoordt de Dokter vervolgens met een gigantische injectienaald en de Advocaat met een enorme ganzenveer. Choregos voert hen terug naar het Galgen-Koor, waar ze elk hun hoofd in een strop steken. Punch besluit weer op zoek te gaan naar Pretty Polly.
 
Passie-Koraal II 
 
Met het Koor, bestaande uit Judy, Dokter en Advocaat, geeft Choregos opnieuw commentaar op Punch’s laaghartige daden.
 
De Queeste naar Pretty Polly II 
 
Wederom zit Punch op zijn stokpaard Horsey. De astronomische klok geeft aan dat hij zweeft tussen hemel en aarde, onder het teken van de Schorpioen op een herfstige namiddag. Het Weerbericht voorspelt een opstekende wind uit het westen om negen uur. Nadat het Koor en Choregos om mild weer gebeden hebben, zingt Punch opnieuw een Serenade voor Pretty Polly, die nu door een rood licht beschenen wordt. Choregos biedt haar namens Punch een edelsteen aan. Zij wijst het juweel af: het is besmet door de pijn die Punch zijn slachtoffers heeft berokkend. Ze verdwijnt en Choregos troost Punch op teder spottende toon.
 
Melodrama III 
 
Choregos raakt nu rechtstreeks bij de handeling betrokken. Onder het mom van een huldebetoon aan Pretty Polly gaat Punch zich steeds agressiever tegen Choregos gedragen. Op het hoogtepunt van de feestelijkheden is het duidelijk dat Choregos zijn volgende slachtoffer zal zijn. Vanaf het Galgen-Koor houdt Judy een hartstochtelijk pleidooi voor Choregos, maar de Dokter en Advocaat kondigen al aan dat Choregos’ dood ophanden is. Punch stopt hem in een contrabas-kist en zaagt hem dood. De dood van Choregos, die zich tot dan toe aan Punch’s macht scheen te onttrekken, onderbreekt het cyclisch verloop van de opera. Terwijl zijn lijk wordt weggedragen, brengt Punch zijn angsten tot uitdrukking, waarna het koor een treurzang voor Choregos zingt en waarschuwt voor het onheil dat dreigt. Punch zweeft nu tussen hemel en hel. Het is middernacht en de wijzers van de klok wijzen naar het noorden.
 
Nachtmerrie 
 
Choregos en het koor beschrijven de klassieke symptomen van een nachtmerrie. Punch komt op en het hokje van een Waarzegster wordt verlicht. Deze begint een Tarotspel met Punch. Als het spel op zijn hoogtepunt is, zet de Waarzegster haar masker af en blijkt Judy te zijn. Nu vindt er een Zwarte Bruiloft plaats. Choregos leidt Punch en Judy naar Pretty Polly’s Voetstuk, dat oplicht als huwelijksaltaar. Als Heks vermomd verlaat Pretty Polly het altaar en neemt aan de handeling deel. Er wordt een Kwartet gezongen, waarin de vier zangers hun tegenstrijdige emoties tot uitdrukking brengen. Met het Koor,bestaande uit Judy, Pretty Polly, Dokter en Advocaat, heft Choregos een Optellied aan, waarin Punch al het onheil dat hij heeft aangericht voor de voeten geworpen krijgt. Als de aanklacht op zijn hoogtepunt is, roept Punch Horsey te hulp. Hij valt flauw en de nachtmerrie is voorbij.
 
De Queeste naar Pretty Polly III 
 
Het Weerbericht voorspelt woelingen uit het zuiden om zes uur. Punch zweeft inmiddels tussen hel en aarde, onder het teken van de Steenbok, in een winterse dageraad. Hij zingt een Serenade voor Pretty Potty, maar als haar Voetstuk door een blauw licht wordt beschenen, blijkt het leeg te zijn. Choregos zingt Punch troostend toe.
 
Passie-Koraal III 
 
Samen met het Koor bestaande uit Judy, Dokter en Advocaat, verwoordt Choregos zijn vermoeden dat de liefde alsnog zal zegevieren.
 
Melodrama IV 
 
Punch zit achter tralies. Choregos komt op, vermomd als Jack Ketch, de beul. Hij zingt een Galgen- Lied. Beiden doen een Interview-Spel, aan het eind waarvan Jack Ketch zijn ware identiteit onthult. Ze bestijgen het Moord-Altaar, maar Punch weet Jack Ketch ertoe te bewegen hem voor te doen hoe hij de strop om moet leggen. Punch knoopt Jack Ketch op. Pretty Polly wordt door een fel wit licht beschenen.
 
Punch Triumphans 
 
Pretty Polly komt tot leven en brengt een ode aan de lente. Zij en Punch zingen een extatisch liefdesduet. Alle personages begeven zich naar het midden van het podium. De galg is veranderd in een reusachtige meiboom. Met uitzondering van Choregos heffen allen een lofzang aan op het gelukkige paar.
 
Epiloog 
 
Choregos draait een feestelijke punt aan het verhaal. Wat aanvankelijk een treurspel heette te zijn, was in feite een blijspel. De nagalm van al het vertier zal echter een verontrustende ondertoon hebben. La commedia è fïnita.

Team en cast

Muzikale leiding 
Oliver Knussen
Regie 
Pierre Audi
Scenisch concept 
Georg Baselitz
Kostuums 
Jorge Jara
Licht 
Jean Kalman
Orkest 
Nederlands Kamerorkest
Pretty Polly / Witch 
Lisa Saffer
Judy / Fortune-Teller 
Jane Henschel
Lawyer 
Thomas Young
Punch 
Robert Poulton
Choregos / Jack Ketch 
David Wilson-Johnson
Doctor 
James Patterson