De Nationale Opera presenteert

ERWARTUNG / DIE GLÜCKLICHE HAND / VON HEUTE AUF MORGEN Arnold Schönberg (1874-1951)

Deze productie was te zien in maart 1995

Erwartung 

Arnold Schönberg
Monodram, opus 17
Tekst van Marie Pappenheim
Wereldpremière 6 juni 1924, Neues Detsches Theater, Praag

Die glückliche Hand

Arnold Schönberg
Drama mit Musik, opus 18
Tekst van Arnold Schönberg
Wereldpremière 14 oktober 1924 Volksoper, Wenen

Von Heute auf Morgen

Arnold Schönberg
Oper in einem Akt, opus 32
Libretto van Max Blonda
Wereldpremière 1 februari 1930, Opernhaus, Frankfurt

 

  

Deze productie

'Erwartung' en 'Von Heute auf Morgen': nieuwe producties
'Die Glückliche Hand': reprise uit  het seizoen1990/1991
Première 11 maart 1995

Het verhaal

ERWARTUNG

In het nachtelijk duister zoekt een vrouw naar haar geliefde, die ze al een paar dagen niet gezien heeft. Ze bevindt zich aan de rand van een bos, dat beurtelings in duisternis gehuld is en door de maan wordt beschenen. Alles wat ze ziet en hoort, boezemt haar angst in. Zichzelf moed insprekend, gaat ze het bos in en zoekt zich een weg. Herinneringen aan het samenzijn met haar geliefde dringen zich zo sterk op dat zijn aanwezigheid tastbaar wordt. Weer in de buurt van de bosrand aanbeland, ziet ze het huis van ‘die vreemde vrouw’, die haar nooit zal binnenlaten. Misschien is haar geliefde wel daarbinnen, misschien is hij wel ziek. Ineens voelt en ziet ze iets - is hij het? Of laat ze zich door het maanlicht bedriegen? Ze wordt bestormd door gevoelens van liefde, jaloezie en woede en vraagt zich wanhopig af hoe ze zonder hem moet leven. Een nieuwe dag breekt aan. Opnieuw zal ze moeten wachten, tot ze weer op zoek kan gaan.
 
DIE GLÜCKLICHE HAND
 
Terwijl hij verpletterd onder een zware last op de grond ligt, wordt de man vermanend toegezongen door een koor van mannen- en vrouwen: vruchteloos is zijn verlangen naar aards geluk.
 
Een vrouw komt naderbij. Hij raakt onder haar bekoring, maar zij toont zich onverschillig. Er verschijnt een elegant geklede heer, die de vrouw onmiddellijk voor zich weet te winnen. Beiden gaan gearmd af. Even later komt de vrouw weer naar de man toe gesneld en kust hem, als om vergiffenis vragend, de hand. Hij is zielsgelukkig en beseft niet dat ze zich al snel weer uit de voeten heeft gemaakt. De man bevindt zich in een grot, waar arbeiders vruchteloos zwoegen. ‘Dat kan veel eenvoudiger!’ zegt hij. De vijandige, vervolgens verbijsterde arbeiders zien hem met één machtige hamerslag een schitterend diadeem creëeren. Lachend werpt hij het de arbeiders toe. Tijdens een aanzwellende storm wordt de man steeds heviger heen en weer geslingerd tussen zijn kunstenaarschap en zijn verlangen naar liefde. Na elkaar komen de vrouw en de heer weer op. De heer verdwijnt al snel. Tevergeefs smeekt de man de vrouw bij hem te blijven.
 
Teneergedrukt door een zware last wordt de man opnieuw vermanend toegezongen door het koor van mannen- en vrouwenstemmen: weer heeft hij vruchteloos gezocht naar wat hem enkel ontglippen kan - ‘Jij arme dwaas!’
 
VON HEUTE AUF MORGEN
 
Een man en een vrouw komen thuis van een feest. De man is nog helemaal weg van de oude schoolvriendin van zijn vrouw, die hij daar heeft ontmoet. Terwijl de vrouw de kamer in gereedheid brengt om te gaan slapen, ventileert de man zijn bewondering voor de vriendin, de ware ‘moderne vrouw’. Geërgerd over deze buitenechtelijke verlangens, laat de vrouw weten dat zijzelf ook niet over belangstelling te klagen heeft gehad: een beroemde tenor heeft haar het hof gemaakt. Hoewel hij die zanger maar een bespottelijke figuur vond, is de man hierover toch zeer verbaasd. Maar dat zijn ‘brave huisvrouwtje’ zich met een elegante vrouw als haar vriendin waagt te vergelijken, vindt hij zelfoverschatting. Zij repliceert dat elke vrouw allebei kan zijn: zorgzame moeder en echtgenote zowel als mondaine verleidster. Meteen voegt ze de daad bij het woord en transformeert zichzelf tot femme fatale. Ook nadat hij zich gewonnen heeft gegeven, blijft ze aan deze rol vasthouden, en moet hij onthutst toezien hoe zij alles wat met huis en haard (kind incluis) te maken heeft, aan haar laars lapt. Als de beroemde tenor opbelt en haar vraagt om in de bar te komen waar hij met de vriendin zit, neemt ze de uitnodiging direct aan. Wanhopig bekent de man zijn jaloezie en vervloekt de vriendin als bron van alle ellende. De vrouw kan nu weer haar gewone gedaante aannemen. Aan de ontbijttafel en in bijzijn van hun kind wordt de echtelijke verzoening bezegeld. Tijdens dit idyllisch tafereel maken de tenor en de vriendin hun opwachting. Beiden krijgen met hun verleidingspogingen nul op het rekest en houden dit bastion van achterhaalde huwelijkstrouw al gauw voor gezien. Vastbesloten zich nooit meer door de wisselvalligheden van de mode te laten leiden, blijven de echtelieden aan de ontbijttafel achter. Wat zijn dat eigenlijk, ‘moderne mensen’, zo wil het kind ten slotte weten.

Team en cast

Muzikale leiding 
Oliver Knussen
Regie 
Pierre Audi
Scenisch concept 
Jannis Kounellis
Kostuums 
Jorge Jara
Licht 
Jean Kalman
Choreografie 
Min Tanaka
Orkest 
Het Residentie Orkest
 
ERWARTUNG
Die Frau 
Isoldé Elchlepp
 
DIE GLÜCKLICHE HAND
Der Mann 
David Wilson-Johnson
Eine Frau 
Valerie Valentine
Ein Herr 
Min Tanaka
Sechs Frauen 
Ellen Schuring
Willemijn van Gent
Machteld van Woerden
Hetty Gehring
Karin Jönsthövel
Corinne Romijn
Sechs Männer 
Harry van Berne
Henk Gunneman
Ulf Gloede
Nigel Cliffe
Frans Fiselier
Mitchell Sandler

instudering:
Winfried Maczewski
 
VON HEUTE AUF MORGEN
Mann 
David Wilson-Johnson
Frau 
Marilyn Schmiege
Freundin 
Miranda van Kralingen
Sänger 
Thomas Young
Kind 
Jori Messer