De Nationale Opera presenteert

DE NEUS Dimitri Sjostakovitsj (1906-1975)

Deze productie was te zien in oktober 1996

DE NEUS

Dimitri Sjostakovitsj
Opera in drie bedrijven en een epiloog
Libretto van Dimitri Sjostakovitsj, Jevgenji Zamijatin, Georgi Ionin en Alexander Prejs,
naar de gelijknamige novelle van Nicolai Gogol
Wereldpremière 18 januari 1930, Maly Operny Theater, Leningrad 

Deze productie

Nieuwe productie
Première 5 oktober 1996

Het verhaal

EERSTE BEDRIJF

De kapper Jakovlevitsj scheert de majoor Kovaljov en wordt beschimpt om zijn altijd stinkende handen.
 
Bij zijn ontbijt vindt de kapper in het brood een neus. Volgens zijn vrouw heeft hij deze bij een klant afgesneden, en zij beveelt hem terstond zich van die neus te ontdoen. Dat lukt hem niet, op straat houdt een agent hem in de gaten. Als hij de neus in de rivier wil gooien, spreekt de politiecommissaris hem aan.
 
Kovaljov merkt bij het ontwaken dat hij zijn neus kwijt is en gaat ernaar op zoek.
 
In de kathedraal van Kazan ontdekt hij de neus in de ambtskleding van een Staatsraad. De neus gaat niet in op Kovaljovs gebod direct op zijn gezicht terug te keren, maar verdwijnt wanneer Kovaljov wordt afgeleid door de binnenkomst van enige oudere vrouwen.
 
TWEEDE BEDRIJF
 
Als Kovaljov op het politiebureau verneemt dat de politiecommissaris niet aanwezig is, gaat hij naar de krant om een annonce te plaatsen, waarin hij de vinder van zijn neus vraagt die direct terug te brengen. De dienstdoende ambtenaar weigert aan zijn verzoek tot plaatsing van zo’n vreemde annonce te voldoen, hoewel hij duidelijk kan zien dat in Kovaljovs gezicht de neus ontbreekt. Het zou de krantelezers maar irriteren.
 
Vertwijfeld komt Kovaljov thuis, waar zijn bediende Ivan de dag in ledigheid heeft doorgebracht en nu op de sofa balalaika speelt.
 
DERDE BEDRIJF
 
Bij een halteplaats van een postkoets in een buitenwijk van de stad instrueert de politiecommissaris zijn manschappen goed op te letten: de neus mag de stad niet verlaten. De agenten hebben echter meer oog voor een mooie marktkoopvrouw. Ondertussen arriveren de reizigers. Net op het moment dat de postkoets vertrekt, komt de neus aangerend die de koetsier tot stilstand dwingt. De koetsier schiet op hem, maar mist. De agenten krijgen opdracht de neus vast te nemen, maar deze vuurt een pistoolschot af. In het tumult dat dan ontstaat, lukt het de agenten uiteindelijk de neus te overmeesteren. Door de politiecommissaris wordt ze voorzichtig in papier gewikkeld en bij Kovaljov thuis afgeleverd, waarbij de politiecommissaris duidelijk zinspeelt op een geldelijke beloning.
 
Kovaljovs poging de neus weer in zijn gezicht te bevestigen mislukt. Een geraadpleegde arts kan niets uitrichten, en raadt Kovaljov zelfs aan de neus niet meer op zijn plaats te zetten. Een en ander leidt bij Kovaljov tot het vermoeden dat hij door Podtotsjina, wier dochter hij niet wil huwen, behekst is.
 
Kovaljov schrijft moeder een brief op poten, die zijn bediende bij Podtotsjina afgeeft op het moment dat deze net haar dochter de toekomst voorspelt. Haar antwoordbrief overtuigt Kovaljov er evenwel van, dat zij hem niet behekst kan hebben.
 
Intussen heerst in de stad grote onrust: de neus is onderwerp van ieders gesprek, en zou overal en nergens gesignaleerd zijn. Drommen mensen bestormen een warenhuis en vervolgens het stadspark, maar de neus is nergens te vinden. Het kost politie en brandweer grote moeite in de algehele chaos de orde te handhaven.
Epiloog
 
Als Kovaljov ’s morgens ontwaakt, zit zijn neus op zijn vertrouwde plek. Het leven neemt gelukkig weer zijn normale loop. Alvorens te gaan flaneren op de boulevard, waar andere wandelaars niets vreemds meer aan Kovaljov ontdekken en hij aanpapt met een knap meisje, is er eerst het ochtendritueel: de kapper Jakovlevitsj scheert de majoor Kovaljov en wordt beschimpt om zijn altijd stinkende handen.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Hartmut Haenchen
Regie 
David Pountney
Decor en kostuums 
Stefanos Lazaridis
Kostuums 
Marie-Jeanne Lecca
Licht 
Davy Cunningham
Choreografie 
Bambi Uden
Orkest 
Nederlands Kamerorkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Platon Koezmitsj Kovaljov 
David Wilson-Johnson
Ivan Jakovlevitsj 
Richard Angas
Politiecommissaris 
Udo Holdorf
Dienstdoend agent 
Lieuwe Visser
Ivan, de kapper 
Ilya Levinsky
Kappersvrouw 
Susan McCulloch
Kolonel 
John Daniecki
Vrouwelijke stem 
Ineke Berends
De neus 
John Daniecki
Hajdoek 
Roger Smeets
Tenorsolo 
Ilya Levinsky
Sopraansolo 
Elena Vink
Taxichauffeur 
Lieuwe Visser
Adjunct commissaris 
Ilya Levinsky
Loketbeambte 
Maxim Michailov
Lakei van de Gravin 
Roger Smeets
Bedienden 
Jeroen van Glabbeek
Wojtek Okraska
Jan Polak
Nico Pouw
Ian Spencer
Willard Terrahe
Martin Vijgenboom
Sjef van Wersch
Politieagenten 
Wouter Goedhart
Alex Grigorev
Ruud Kok
Jan Majoor
Frank Nieuwenkamp
Wojtek Okraska
Nico Pouw
Henk de Vries
Martin Vijgenboom
Sjef van Wersch
Reisleidster 
Barbara Kennedy
1e Amerikaanse toerist 
Marijke Bonkes
2e Amerikaanse toerist 
Bert Visser
1e Duitser 
René Claassen
2e Duitser 
Roger Smeets
Vluchtelinge 
Susan McCulloch
1e Vluchteling 
Jan Polak
2e Vluchteling 
Cor de Wit
3e Vluchteling 
Ton Kemperman
Oude Gravin 
Hebe Dijkstra
Bedienden van de Gravin 
Linda Rands
Jo-Anne Spier
Vesna Miletic
Sandra Hooglander
Jeannette Roggeveen
Vilja Wolff
Els Zomerdijk
Mary de Reus
Piloot 
Maxim Michailov
Straatventster 
Priti Coles
Dokter 
Maxim Michailov
Jaryzjkin 
René Claassen
P.G. Podtotsjina 
Hebe Dijkstra
Dochter Podtotsjina 
Elena Vink
Studenten 
Wouter Goedhart
Piet van Kampen
Ton Kemperman
Ruud Kok
Frank Nieuwenkamp
Wojtek Okraska
Ian Spencer
Bert Visser
Heren 
Harrie Buijs
Ruud Fiselier
Alex Grigorev
Nico Pouw
Willard Terrahe
Henk de Vries
Sjef van Wersch
Oude man 
Ilya Levinsky
Straathandelaar 
Maxim Michailov
Tolk 
Wilfred van de Peppel
1e Voorbijganger 
Cor de Wit
2e Voorbijganger 
Lieuwe Visser
Mannelijke stem 
Leo Post
Chosrev Mirza 
Abdallah Rouached
Deftige dame 
Noris Mulabdic
1e Zoon deftige dame 
Lutzen Bakker
2e Zoon deftige dame 
Jeroen van Glabbeek
1e Dandy 
Ruud Fiselier
2e Dandy 
Jan Majoor
Zomaar iemand 
Rudolf Vedder
1e Kennis Kovaljov 
Lieuwe Visser
2e Kennis Kovaljov 
John Daniecki
3e Kennis Kovaljov 
Maxim Michailov
Critici 
Mark Azito
René Claassen
Karin van der Hilst
Vesna Miletic
Hiroko Mogaki
Frédérique Moinard
Ian Spencer
Willard Terrahe
Lieuwe Visser
Actrice 
Tine Joustra
 
Bewegers 
Mark Azito, Reginaldo Dutra jr., Eva van Heijningen, Karin van der Hilst, Janny Hofman, Shira Koopman, Carlos Marques, Lydia Meist, Holger Menze, Manette Meulenkamp, Frédérique Moinard, Paulo Moura, Henrique Neves, Margot Nies, Wilfred van de Peppel, Abdallah Rouached, Lisa Sove, Jordi L. Vidal