De Nationale Opera presenteert

Capriccio Richard Strauss (1864-1949)

Deze productie was te zien in september 2000

CAPRICCIO

Richard Strauss
Ein Konversationsstück für Musik in einem Aufzug, op. 85
Libretto van Clemens Krauss en Richard Strauss
Wereldpremière 28 oktober 1942, Nationaltheater München

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie
Première 2 september 2000

De Duitse sopraan Angela Denoke (Die Gräfin) zal haar huis- en roldebuut maken als gravin Madeleine in deze productie van de Nederlandse Opera. Angela Denoke werd vorig jaar uitgeroepen tot ‘Sängerin des Jahres’, o.m. voor haar opmerkelijke vertolking van Káta Kabanová bij de Salzburger Festspiele. Sindsdien voegde zij onder ander debuten als Sieglinde en Elisabeth aan haar repertoire toe. Met Madeleine vertolkt ze, na Marschallin Der Rosenkavalier, haar tweede Strauss-partij. Naast haar keert voor drie voorstellingen Gabriela Fontana bij DNO terug, waar ze eerder te gast was in Moses und Aron, Die Zauberflöte en Der Ring des Nibelungen. Zij maakte vorig seizoen haar debuut als Madeleine bij de Staatsoper Hannover.

Hoe kun je een theoretische vraag dramatisch uitbeelden op het operatoneel? Het moet voor elke regisseur een grote uitdaging zijn om theatraal vorm te geven aan de vraag welke van beide kunstvormen, muziek en literatuur, de voorkeur verdient. Andreas Homoki (regisseur) heeft deze uitdaging aanvaard na het niet overdeelde succes van zijn productie voor Bizets Carmen. In elk geval zijn het levensechte figuren die dit conflict belichamen en die tenminste proberen het uit te vechten. Andreas Homoki’s producties hebben doe dan ook altijd een sterke theatrale kracht, zoals blijkt uit zijn ensceneringen van Falstaff en De liefde voor de drie Sinaasappelen (Komische Oper Berlijn), maar ook van Die Frau ohne Schatten (Genève).

Over de opera

‘Tekst of muziek?’ – zo luidt de kernvraag van Richard Strauss’ laatste opera. In vele opera’s dingen de bariton en de tenor naar de gunsten van de sopraan, een haast sjabloonachtig gegeven, dat de spotlust van menig operahater heeft opgewekt. Deze aloude controverse tussen de tekst of de muziek wordt echter niet als een puur theoretische kwestie benaderd, maar krijgt een sterk emotionele dimensie doordat deze twee kunsten gepersonifieerd worden door respectievelijk de dichter Olivier en de musicus Flamand, die beiden naar de gunsten van gravin Madeleine dingen. Er ontwikkelt zich een boeiend spel, waarin de theoretische en erotische besognes van de personages elkaar vaak op komische wijze doorkruisen. De grandioze slotzang van de gravin maakt duidelijk dat een ondubbelzinnige keuze voor één van beide kunsten (of mannen) niet mogelijk is.

HET VERHAAL

Gravin Madeleine, een jonge weduwe, is morgen jarig. Op haar kasteel bevinden zich onder anderen de componist Flamand en de dichter Olivier, die beiden naar haar hand dingen. Er wordt een sextet van Flamand gespeeld. Theaterdirecteur La Roche slaapt dwars door de muziek heen. De actrice Clairon (ex-minnares van Olivier) arriveert. Zij zal met de graaf (Madeleines broer, verliefd op Clairon) een liefdesscène uit een stuk van Olivier spelen met daarin een sonnet. Terwijl Clairon en de graaf gaan repeteren, blijft de gravin achter met Flamand en Olivier. De dichter draagt het sonnet aan de gravin voor en geeft daarmee uiting aan zijn gevoelens voor haar. Flamand zet het gedicht op muziek en maakt Madeleine het hof door zijn zojuist gecomponeerde versie voor haar te zingen. De gravin belooft aan beide heren de volgende morgen uitsluitsel te geven. Het gezelschap discussieert over de vraag: woord of toon? Flamand en Olivier maken ruzie met La Roche vanwege diens weinig artistieke ideeën voor Madeleines verjaardagsfeest. Als verzoeningsteken besluiten Olivier en Flamand samen een opera voor hem te schrijven over de gebeurtenissen van de dag. Zij vertrekken met hem naar Parijs. De gravin blijft alleen achter en vraagt haar spiegelbeeld om raad.

Team en cast

Muzikale leiding 
Hartmut Haenchen
Regie 
Andreas Homoki
Decor 
Frank Philipp Schlössmann
Kostuums 
Mechthild Seipel
Licht 
Franck Evin
Choreografie 
Aina Bilkins
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Nederlands Kamerorkest
Die Gräfin  
Angela Denoke/Gabriele Fontana
Der Graf, ihr Bruder  
Olaf Bär
Flamand, ein Musiker 
David Kuebler
Olivier, ein Dichter  
Dietrich Henschel
La Roche, Theaterdirektor  
Hans Sotin
Die Schauspielerin Clairon 
Graciela Araya
Monsieur Taupe 
Waldemar Kmentt
Eine italienische Sängerin 
Eva Lind
Ein italienischer Tenor 
Donald Kaasch
Der Haushofmeister 
Franz Mazura
Acht Diener 
Brian Galliford
Roger Smeets
Alex Grigorev
Jan Polak
Jan Alofs
Kor-Jan Dusseljee
Ruud Fiselier
Wojtek Okraska
Eine junge Tänzerin 
Pauline Griffioen
Drei Musiker 
Vadim Tsibulevski (viool)
Herre-Jan Stegenga (cello)
Klaus Kirbach (cembalo)