De Nationale Opera presenteert

Lady Macbeth van Mtsensk Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975)

Deze productie was te zien in juni 2006

Dmitri Sjostakovitsj
Lady Macbeth van Mtsensk
Opera in vier bedrijven 
Libretto van Aleksander Prejs en Dmitri Sjostakovitsj, naar de gelijknamige vertelling van 
Nikolaj Leskov

Over de opera

Wereldpremière 
22 januari 1934 
Mali Operatheater 
Leningrad 

In Sjostakovitsj’ tweede opera is de verveling van het alledaagse Russische leven bepalend voor het lot van de protagoniste Katerina Izmajlova. Het werd een werk over de ontembaarheid van seksuele driften, over erotische daden van geweld en bevrijding. Sommige scènes bereikten een ongewone vrijmoedigheid en moesten wel choqueren, maar het geheel is een hymne aan de liefde. De componist maakt gebruik van een polymorfe stilistiek met collageachtige elementen van zeer diverse oorsprong; maar ook klassieke structuren zijn duidelijk herkenbaar. Het grote succes van de première verstomde toen in het officiële partijblad 'Pravda' een polemisch smaadstuk tegen het werk verscheen, dat het begin zou blijken van een grootscheepse zuivering in de muziekwereld van de Sovjetunie.

‘Als in het Rusland van vandaag het menselijk bewustzijn allengs vrijer wordt, is dat voor een groot deel te danken aan Dmitri Sjostakovitsj, die in zijn muziek de mensen heeft opgeroepen te protesteren tegen de onderdrukking van het individu.’ - Galina Visnevskaja

Over deze productie

Nieuwe productie
Première 3 juni 2006

In het kort

I
Katerina, de jonge vrouw van de koopman Zinovi Izmajlov, houdt niet van haar man en verveelt zich vreselijk. Haar schoonvader Boris Izmajlov veroordeelt alles wat zij doet. Als Zinovi enkele dagen op reis moet, dwingt Boris Katerina om haar man trouw te zweren. Sergej, een knappe jonge arbeider, belaagt met een aantal collega's het meisje Aksinja. Katerina berispt de mannen, waarop Sergej haar uitdaagt tot een worstelpartij. Net op het moment dat hij haar tegen de grond heeft gedwongen, betrapt Boris hen, en jaagt de twee uit elkaar. Onder het voorwendsel een boek te willen lenen klopt Sergej 's nachts aan Katerina's deur en verleidt haar.

II
Boris kan niet slapen en ziet hoe Sergej door het raam Katerina's kamer verlaat. Hij geeft hem een pak slaag en laat hem opsluiten. Vervolgens beveelt hij Katerina iets te eten voor hem klaar te maken. Zij gehoorzaamt, maar voegt er rattengif aan toe. Weldra ligt de oude man te stuiptrekken. Katerina pakt zijn sleutels en bevrijdt Sergej. Katerina en Sergej delen het echtelijk bed; de geest van Boris verschijnt elke nacht in de slaapkamer. Zinovi komt terug; hij heeft alles al gehoord en ondervraagt Katerina. Als hij haar met Sergej's riem slaat, roept ze haar minnaar erbij en samen wurgen ze Zinovi. Het lijk verbergen ze in de kelder.

III
Terwijl Katerina en Sergej hun huwelijk laten inzegenen, gaat een van de arbeiders naar de kelder, op zoek naar drank. Hij breekt de deur open, vindt het lichaam van Zinovi en waarschuwt de politie. De commissaris is blij met het nieuws, want hij is beledigd omdat Katerina hem niet voor de bruiloft heeft uitgenodigd. Aan het einde van het feest ontdekt Katerina dat de kelderdeur is opengebroken. De politie arriveert wanneer zij en Sergej op het punt staan om te vluchten. Katerina bekent en beiden worden gearresteerd.

IV
De geliefden worden met andere dwangarbeiders op transport naar Siberië gesteld. Sergej geeft niets meer om Katerina en probeert Sonjetka, een jongere gevangene, te verleiden. Als geschenk voor Sonjetka weet hij Katerina met een smoes een paar kousen afhandig te maken. Als zij erachter komt hoe ze bedrogen is, duwt ze Sonjetka de rivier in en springt erachteraan. Zij verdrinken allebei terwijl de stoet gevangenen doorloopt.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Mariss Jansons
Regie 
Martin Kusej
Decor 
Martin Zehetgruber
Kostuums 
Heide Kastler
Licht 
Reinhard Traub
Dramaturgie 
Marion Tiedtke
Orkest 
Koninklijk Concertgebouworkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Boris Timofejevitsj Izmajlov 
Anatoli Kotsjerga / Vladimir Vaneev
Zinovi Timofejevitsj Izmajlov 
Ludovít Ludha
Katerina Lvovna Izmajlova 
Eva-Maria Westbroek
Sergej 
Christopher Ventris
Aksinja / Dwangarbeidster 
Carole Wilson
Sjofele arbeider 
Alexandre Kravetz
Commissaris / Sergeant 
Nikita Storojev
Pope / Bewaker 
Alexandre Vassiliev
Sonjetka 
Lani Poulson
Oude dwangarbeider 
Vladimir Vaneev
Leraar 
Valentin Jar
Rentmeester 
Martin Vijgenboom
Huisknecht 
Jan Polak
Eerste arbeider 
Ruud Fiselier
Tweede arbeider 
Jan Majoor
Derde arbeider 
Leo Geers
Dronken gast 
John van Halteren
Molenaarsknecht 
Harry Teeuwen
Koetsier 
Cor de Wit
Agent 
Wojtek Okraska

Muziek

Koninklijk Concertgebouworkest

Het Koninklijk Concertgebouworkest behoort tot de meest vooraanstaande symfonieorkesten ter wereld. Het in 1888 opgerichte orkest werd door Gramophone uitgeroepen tot ‘The World’s Greatest Orchestra’, vanwege zijn unieke, herkenbare klank en stilistische flexibiliteit. Meest recent bij De Nationale Opera: Parsifal (2012) en Falstaff (2014); in 2015 werkt het Koninklijk Concertgebouworkest mee aan Lulu.

    di 28 jan Oswin Schneeweisz, Algemeen Dagblad

    Anno 2006 maakt ze [Eva-Maria Westbroek - red.] een droomdebuut bij De Nederlandse Opera. [...] Alles vloeit, alles fonkelt en straalt. Mooier en fijnzinniger kun je Sjostakovitsj niet dirigeren. Zelfs wanneer het in de partituur echt menens wordt, klinkt het bij Jansons nooit pathetisch of grotesk. Als een Russische Verdi, zo dirigeert Jansons Sjostakovitsj. En Westbroek? Wat een stem, wat een uitstraling! [...] Ze staat met haar voeten in de modder, maar haar stem lijkt gemaakt van puur goud.

    di 28 jan Aad van der Ven, Haagsche Courant

    [...] wie alleen genoegen neemt met een gebeurtenis die ver boven het alledaagse uitstijgt komt bij Lady Macbeth van Mtsensk terecht.

    di 28 jan Peter van der Lint, Trouw

    Zonder aarzeling kan hier gesteld worden dat deze première-avond een historische was - een avond die de historie zal ingaan. Niet alleen waren alle elementen die opera tot opera maken hier tot in het geniale op elkaar afgestemd, maar bovendien hadden we hier te maken met twee superprestaties die nog boven dat volmaakte geheel uitstegen: de muzikale leiding van Mariss Jansons en de interpretatie van de titelrol door de Nederlandse sopraan Eva-Maria Westbroek.