De Nationale Opera presenteert

Tamerlano Georg Friedrich Händel (1685-1759)

Deze productie was te zien in oktober 2005

TAMERLANO

Georg Friedrich Händel
Dramma per musica in tre atti, HWV 18 
Libretto van Nicola Francesco Haym
Wereldpremière 31 oktober 1724, King’s Theatre, Londen

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie voor De Nederlandse Opera
Nieuwe versie van een originele productie van het Drottningholm Festival 2001
Première 21 oktober, Stadsschouwburg Amsterdam

Over de opera

Met zijn opera over Tamerlano, heerser der Tataren, is het er Händel niet primair om te doen een exotisch klankpalet te beproeven; belangrijker is zijn streven dieptepsychologische afgronden van de historische personages aan het licht te brengen. In het drama over de gevangengenomen sultan Bajazet, die liever sterft dan door Tamerlano te worden vernederd, komt de heerser uiteindelijk tot bezinning en laat genade heersen. Ontzet over de dood van zijn tegenstander schenkt hij vergiffenis aan de dochter van Bajazet, die zijn liefde niet beantwoordde en zelfs probeerde hem om het leven te brengen. Onbegeleide zowel als begeleide recitatieven, die doorweven zijn met ariose passages van een immense expressiviteit, dringen de eigenlijke aria’s bijna naar de achtergrond. Hoogtepunt is de lange, bij vlagen waanzinnige monoloog vol verwensingen en weeklachten, die Bajazet afsteekt voordat hij de hand aan zichzelf slaat. Steeds echter komt ook de melodie ten volle tot haar recht, en Händel weet het evenwicht tussen dramatische intensiteit en de schoonheid van de zang meesterlijk te bewaren. 

‘Tamerlano is geen hersenloze opschepper, maar een specialist in psychische wreedheden.’ -
Winton Dean

Het verhaal


Nadat de Tatarenleider Tamerlano de Turkse sultan Bajazet heeft verslagen, houdt hij deze en diens dochter Asteria – op wie hij verliefd is – gevangen. Via zijn vazal Andronico, een Griekse prins, laat Tamerlano weten dat hij hun de vrijheid schenkt. De trotse Bajazet voelt zich vernederd en wil zich van het leven beroven, maar ziet hiervan af als hij beseft dat Asteria dan in gevaar komt. Hoewel Asteria en Andronico op elkaar verliefd zijn, wil Tamerlano de Griekse prins koppelen aanzijn eigen verloofde, prinses Irene van Trabzon, en hem de troon van Byzantium teruggeven. Met tegenzin stemt Andronicoin. Asteria legt zich in schijn bij de situatieneer nadat ze van Tamerlano gehoord heeft dat Andronico met Irene gaat trouwen en dat hij Bajazet voor Tamerlano om Asteria’s hand vraagt. 

II 
De voorbereidingen voor de dubbele bruiloft zijn in volle gang. Asteria en Andronico verwijten elkaar hun vermeende ontrouw, en Irene probeert tevergeefs Tamerlano op andere gedachten te brengen. Asteria wil Tamerlano doden; als ze dit echter aan Irene vertelt, besluit deze de Tataren leider te beschermen. Bajazet verstoort het huwelijksceremonieel, waarop Asteria de dolklaat zien waarmee ze Tamerlano in het huwelijksbed had willen vermoorden. Vaderen dochter worden opnieuw gevangen genomen. Asteria en Andronico verzoenen zich met elkaar. 

III 
In hun gevangenis verdelen Bajazet en Asteria onder elkaar een hoeveelheid gif, dat zij echter nog niet innemen. Andronico bekent aan Tamerlano dat hij van Asteria houdt. Tamerlano is woedend en beveelt de dood van Bajazet; Asteria moet hem als slavin bedienen. Zij probeert de heerser te vergiftigen, maar Irene verhindert dit, waarop Tamerlano Asteria beveelt de gifbeker aan Andronico óf aan Bajazet te reiken. Wanneer zij probeert zelf het gif te drinken, slaat Andronico haar de beker uit de hand. Tamerlano wil Asteria voor de ogen van haar vader overleveren aan de lusten van zijn bedienden. Bajazet doet alsof hij zich wil verzoenen met Tamerlano, maar hij heeft zijn portie van het gif ingenomen en is stervende. Ook Asteria wil nu niet langer leven. Tamerlano is ontroerd; hij kondigt zijn huwelijk met Irene aan, en schenkt Andronico de hand van Asteria en de troon van Byzantium.

TEAM EN CAST

Muzikale leiding 
Christophe Rousset
Regie 
Pierre Audi
Instudering regie 
Astrid van den Akker
Decor en kostuums 
Patrick Kinmonth
Licht 
Matthew Richardson
Orkest 
Les Talens Lyriques
Tamerlano 
Bejun Mehta / Matthias Koch
Bajazet 
Bruce Ford
Asteria 
Sandrine Piau
Andronico 
Patricia Bardon
Irene 
Kristina Hammarström
Leone 
Lars Arvidson
Zaida 
Jennifer Hanna
    di 28 jan Jurjen Vis, Het Financiële Dagblad

    In Tamerlano is zowel licht als diepte te genieten. De bloeddorstige tiran Tamerlano (Bejun Mehta) spreidt met zijn waanzinnige capriolen een verbluffende virtuositeit ten toon. De intensiteit echter komt van zijn tegenspelers Asteria (Sandrine Piau) en Bajazet (Bruce Ford). Zij zetten mensen neer van vlees en bloed. Bajazet is als enige zanger van de kleine cast niet verzorgd en opgeprikt, maar oud, smoezelig en morsig. Met zijn expressieve, emotionele stem profileert hij zich mooi tegenover Tamerlano’s gladde counter, die het meer moet hebben van volmaakte controle. In Alcina overtuigt de titelheldin (Christine Schäfer) moeiteloos, ondanks het nodeloos ingewikkelde en tegelijkertijd flinterdunne verhaal (wederzijds huwelijksbedrog). Chapeau!

    di 28 jan Erik Voermans, Het Parool

    Met een minimum aan middelen weet Audi een maximaal effect te bereiken. [...] Audi schept een volledig overtuigende wereld, waarin werkelijk kan worden geacteerd, en waarin wufte handgebaartjes en zinvolle choreografische accentjes voor een aangename luchtigheid zorgen in dit drama vol geestelijke terreur. Klavecinist Christophe Rousset en Les Talens Lyriques geven Händels muziek ondertussen de vereiste lichtheid en sprankeling.

    di 28 jan Roland de Beer, de Volkskrant

    Audi beantwoordt Händels psychologische meesterzet met schilderkunstige allure. De sultan sterft halfnaakt en waardig, rechtop zittend op een keukenstoel die urenlang de wereldtroon heeft verbeeld. Gevangen in een gouden zijlicht lijkt hij alleen nog op Rembrandt en diens Anatomische les te wachten. De sultansdochter Sandrine Piau, haar Griekse minnaar Patricia Bardon en de aspirant-koningin uit Trabizonda (Kristina Hammarström) doen eveneens wonderen, in een toneelbeeld dat plotseling openbreekt en de barok in het nu doet overgaan.