De Nationale Opera presenteert

Die Gezeichneten Franz Schreker (1878-1934)

Deze productie was te zien in mei 2007

DIE GEZEICHNETEN

Franz Schreker
Oper in drei Aufzügen 
Libretto van Franz Schreker
Wereldpremière 25 april 1918, Opernhaus, Frankfurt

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie voor De Nederlandse Opera
Originele productie Württembergisches Staatstheater Stuttgart
Première 18 mei 2007

Over de opera

Franz Schreker gold als de enige legitieme opvolger van Richard Wagner en de belangrijkste Duitse componist naast Richard Strauss, totdat zijn werken door de nationaal-socialisten verboden werden en vervolgens in vergetelheid raakten. Als tekstboek moest Schreker een ‘Tragedie van een afzichtelijk man’ voor een collega schrijven, maar hij kon zich niet van dit fascinerende thema losmaken en besloot zijn libretto zelf op muziek te zetten. ‘Getekend’ is niet slechts de verminkte Alviano, maar ook Carlotta, die aan een hartkwaal lijdt. Zij wil de eenzelvige Alviano gebruiken als model voor een van haar ‘zielsschilderijen’, maar buit hem emotioneel uit. Beiden onderdrukken hun seksuele verlangens en zijn gedoemd om tegen de achtergrond van een decadente maatschappij te gronde te gaan. De partituur wordt gekenmerkt door weelderige klankmassa’s, waarin naast wagneriaans muziekdrama ook impressionistisch koloriet en Italiaans belcanto doorklinken.

Het verhaal

I
De mismaakte edelman Alviano Salvago heeft op een lieflijk eiland een lustoord, 'Elysium', geschapen. In een onderaardse grot vergrijpen adellijke mannen zich daar aan ontvoerde burgermeisjes, die vervolgens gedood worden. Als Alviano dit ontdekt, besluit hij het eiland aan de bevolking van Genua te schenken. Bij de plechtige aanbieding is ook Carlotta Nardi aanwezig, de dochter van de podestà. De edelman Tamare Vitelozzo heeft een oogje op haar, maar zij is niet van hem gediend. Pietro, een huurmoordenaar, vertrouwt het ontvoerde meisje Ginevra Scotti toe aan de zorgen van Alviano's huishoudster Martuccia. Het is zijn bedoeling Ginevra uit te leveren aan de edelen. Intussen hebben de senatoren besloten het al dan niet aanvaarden van Alviano's geschenk voor te leggen aan de hertog, Antoniotto Adorno. Carlotta, die aan een hartkwaal lijdt, is een begaafd schilderes; zij weet Alviano zover te krijgen dat hij erin toestemt om voor haar model te staan.

II
Adorno vraagt bedenktijd inzake Elysium, tot ergernis van de senatoren. Tamare verzoekt hem voor hem te bemiddelen bij Carlotta. Als de hertog daarbij de waarheid over Elysium verneemt, verklaart hij het eiland voorlopig tot verboden terrein. In Carlotta's atelier voelen de schilderes en Alviano zich tot elkaar aangetrokken. Hun kuise omhelzing wordt onderbroken door de komst van Adorno, namens Tamare.

III
Nadat Adorno het eiland heeft vrijgegeven, bewonderen de burgers de schoonheid ervan. Intussen gaan de edelen gewoon door met hun orgiën. Ginevra is echter ontsnapt en Pietro doodt Martuccia voordat deze Alviano kan waarschuwen. Carlotta laat zich door Tamare meetronen naar de liefdesgrot. De bezorgde Alviano zoekt haar tevergeefs. Als de politie hem beschuldigt van het ontvoeren en doden van meisjes, leidt hij de gerechtsdienaren naar de grot. Daar treffen ze Carlotta bewusteloos aan, terwijl Tamare vol trots verklaart dat hij de liefde met haar heeft bedreven. Alviano is woedend en steekt zijn mededinger dood. Carlotta komt bij uit haar flauwte, maar schrikt zo van het tafereel dat haar hart het begeeft. Alviano stort zich verdwaasd door de menigte heen.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Ingo Metzmacher
Regie 
Martin Kušej
Instudering regie 
Birgit Kadatz
Decor 
Martin Zehetgruber
Kostuums 
Heide Kastler
Licht 
Reinhard Traub
Orkest 
Koninklijk Concertgebouworkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Winfried Maczewski
Herzog Antoniotto Adorno / Der Capitaneo di giustizia 
John Wegner
Graf Andrae Vitelozzo Tamare 
Scott Hendricks
Lodovico Nardi 
Wolfgang Schöne
Carlotta Nardi 
Kristine Ciesinski
Alviano Salvago 
Gabriel Sadé
Guidobald Usodimare 
Alasdair Elliot
Menaldo Negroni 
Roman Sadnik
Michelotto Cibo 
André Morsch
Gonsalvo Fieschi 
Roger Smeets
Julian Pinelli 
Patrick Schramm
Paolo Calvi 
Henk Neven
Ginevra Scotti 
Janine Scheepers
Martuccia 
Fredrika Brillembourg
Pietro 
Heinz Göhrig
Ein Jüngling 
Charles Hens
Diener / Freund des Jünglings 
Martin Vijgenboom
Ein Mädchen 
Mariëtte Oelderik
Erster Senator / Erster Bürger 
Valentin Jar
Zweiter Senator 
Martijn Sanders
Dritter Senator / Dritter Bürger 
Tom Haenen
Zweiter Bürger / Vater 
Jan Polak
Mutter 
Johanna Dur
Kind 
Floor van der Sluis /
Karin Strobos
Drei junge Leute 
Ronald Aijtink
Sander Heutinck
John van Halteren
Ein riesiger Bürger 
Ian Spencer
Dienerin 
Oleksandra Lenyshyn

Koninklijk Concertgebouworkest

Het Koninklijk Concertgebouworkest behoort tot de meest vooraanstaande symfonieorkesten ter wereld. Het in 1888 opgerichte orkest werd door Gramophone uitgeroepen tot ‘The World’s Greatest Orchestra’, vanwege zijn unieke, herkenbare klank en stilistische flexibiliteit. Meest recent bij De Nationale Opera: Parsifal (2012) en Falstaff (2014); in 2015 werkt het Koninklijk Concertgebouworkest mee aan Lulu.

    di 28 jan Eddie Vetter, De Telegraaf

    'Hoewel het orkest de volle pracht van Schrekers rijk gestoffeerde partituur belicht, kunnen de zangers toch standhouden. Voorop de tenor Gabriel Sadé, die aan het complexe karakter van Alviano onvermoeibaar toon en gestalte geeft. Jeanne-Michèle Charbonnet heeft een longonsteking opgelopen, zodat Kristine Ciesinski nu in alle voorstellingen de rol van Carlotta speelt. Ondanks een forse 'wobble' in haar zwaarbeproefde stem doet zij dat met volle zeggingskracht. Scott Hendricks valt op als de rivaal Tamare en John Wegner als Adorno, maar vrijwel alle zeventien rollen zijn sterk bezet, terwijl het Operakoor zich voortreffelijk mengt in het geëxalteerde geheel.'

    di 28 jan Peter van der Lint, Trouw

    'En het zij hier maar meteen gezegd: de zo geplaagde Metzmacher revancheerde zich met de Schreker-opera volledig [...] Bariton Scott Hendricks kon zodoende als graaf Vitelozzo overtuigend met de vocale eer gaan strijken; zijn interpretatie van de hedonistische opportunist was zonder meer groots en meeslepend. [...] Kusej zet in zijn regie in op zogenaamde schokeffecten. Veel bloed en veel naakt. Tijdens het schitterend gespeelde voorspel al, toont Kusej ons de naakte Alviano [...] die eerst ons allen een spiegel voorhoudt en vervolgens zijn eigen spiegelbeeld bloederig vernielt. [...] De muziek, vaak geniaal uitgevoerd en gedirigeerd, spreekt hier een heel andere taal. [...] Metzmacher en het Concertgebouworkest winnen op punten.'

    di 28 jan Jurjen Vis, Het Financieele Dagblad

    'De muziek van Schreker is als opium, een nauwelijks subtiel afrodisiacum waardoor de roesachtige droom drie uur kan aanhouden. De betoverende orkestklanken – allemaal zacht, verwijd tonaal – komen nergens tot rust. [...] De Roemeense tenor Gabriel Sadé is de perfecte Alviano.'