De Nationale Opera presenteert

Tannhäuser Richard Wagner (1813-1883)

Deze productie was te zien in februari 2007

TANNHÄUSER

Richard Wagner
Oper in drei Aufzügen
Libretto van Richard Wagner
Wereldpremière 22 november 1875, Hofoper, Wenen

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie
Coproductie met Festspielhaus Baden-Baden
Première 2 februari 2007

Over de opera

Richard Wagner putte voor dit werk uit middeleeuwse liederen, sagen en romantische vertellingen. Thematisch concentreerde hij zich hierbij op de rebellie van een kunstenaar, wiens behoefte zich over te geven aan zinnelijke lust hem in conflict brengt met zijn religieus ingestelde verstand. Deze innerlijke tweestrijd wordt belichaamd door de twee vrouwen die hij bemint. De zinnelijke liefde waar hij bij de ene vrouw (Venus) genoeg van krijgt, mist hij bij de andere (Elisabeth). Als hij zich tijdens een zangtoernooi met als thema de liefde tot een onverbloemde lofzang op de zinnelijkheid laat inspireren, wekt hij hiermee de woede van de andere aanwezigen, waartegen alleen Elisabeth hem kan beschermen. Op een pelgrimstocht naar Rome zal hij boete doen, maar echte verlossing vindt hij pas als hem in zijn doodsnood nog eenmaal de naam van zijn redster wordt genoemd. Het werk markeert een belangrijke stap in de ontwikkeling van nummeropera naar muziekdrama.

Het verhaal

I
Tijdens een bacchanaal in de Venusberg wordt de ridder-zanger Tannhäuser somber gestemd, want hij wil de godin Venus verlaten en terugkeren naar de buitenwereld. Venus is woedend en voorspelt hem dat hij zal terugkeren, want de mensen zullen hem geen vergiffenis schenken voor zijn verblijf bij haar. Als Tannhäuser roept dat zijn heil in Maria gelegen is, verzinkt de Venusberg in de grond. Tannhäuser komt tot zichzelf in een vallei bij de Wartburg. Pelgrims op weg naar Rome komen voorbij en Tannhäuser knielt neer in gebed. Zo wordt hij aangetroffen door een groepje edelen op de jacht, onder wie landgraaf Hermann en Wolfram von Eschenbach, Tannhäusers vriend. Zij halen hem over mee terug te keren naar de Wartburg, waar Elisabeth, de nicht van de landgraaf, hem met vreugde zal begroeten na zijn jarenlange afwezigheid.

II
In de Wartburg betreedt Elisabeth de grote zaal. Ze verheugt zich op een zangwedstrijd met Tannhäuser als eregast. Wolfram brengt Tannhäuser binnen, waar deze Elisabeth begroet. Tannhäuser ontwijkt de vraag waar hij al die tijd geweest is. Als zij elkaar hun liefde bekennen, weet Wolfram, zelf verliefd op Elisabeth, dat zijn hoop is vervlogen. De landgraaf weet van Elisabeths heimelijke gevoelens en meent dat haar wensen weldra in vervulling zullen gaan. Na de aankomst van de gasten kondigt de landgraaf het thema van het zangtoernooi aan: het wezen der liefde. De winnaar krijgt door Elisabeth een prijs uitgereikt, die hij zelf mag bepalen. Wolfram vergelijkt de ideale liefde met een onbezoedelde bron. Walther von der Vogelweide sluit zich hierbij aan, maar Tannhäuser brengt een ode aan de zinnelijke liefde. Groot tumult ontstaat, dat nog toeneemt wanneer Tannhäuser zijn hymne aan Venus zingt. Alle vrouwen behalve Elisabeth verlaten de zaal om niet in de buurt te blijven van de zanger die in de Venusberg vertoefd heeft. De verontwaardigde ridders willen zich op Tannhäuser storten maar Elisabeth werpt zich ertussen. De landgraaf spreekt het oordeel: Tannhäuser wordt verbannen en mag alleen terugkomen als hij van de paus in Rome vergiffenis heeft gekregen. Hij sluit zich aan bij een pelgrimsgroep die op het punt staat te vertrekken.

III
In de vallei bij de Wartburg bidt Elisabeth voor Tannhäusers behouden terugkeer. Het zingen van naderende pelgrims is te horen, maar tot Elisabeths verdriet is Tannhäuser er niet bij. Wolfram wil haar begeleiden naar de Wartburg maar zij blijft achter om te bidden: haar taak is in de hemel. Wolfram vraagt de avondster om Elisabeth te begeleiden op haar tocht. Plotseling staat Tannhäuser voor hem. Hij gaat terug naar de Venusberg, want de paus heeft hem niet vergeven; pas als diens staf groene bladeren voortbrengt, zal deze zondaar verlost zijn! Wanneer Tannhäuser Venus aanroept, wijst Wolfram zijn vriend erop dat een engel op aarde voor hem gebeden heeft, die hem spoedig vanuit de hemel zal zegenen: Elisabeth! Tannhäuser sterft. Pelgrims zingen over een wonder: aan de staf van de paus zijn nieuwe bladeren ontsproten.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Hartmut Haenchen
Regie 
Nikolaus Lehnhoff
Decor 
Raimund Bauer
Kostuums 
Andrea Schmidt-Futterer
Licht 
Duane Schuler
Choreografie 
Amir Hosseinpour
Johnny Lunn
Beweging koor 
Denni Sayers
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Wolfgang Willaschek
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Martin Wright
Hermann, Landgraf von Thüringen 
Kristinn Sigmundsson
Tannhäuser 
Robert Gambill /
John Keyes
Wolfram von Eschenbach 
Roman Trekel /
Detlef Roth
Walther von der Vogelweide 
Marcel Reijans
Biterolf 
Werner Van Mechelen
Heinrich der Schreiber 
David Griffith
Reinmar von Zweter 
Cornelius Hauptmann
Elisabeth 
Martina Serafin /
Ricarda Merbeth /
Barbara Haveman
Venus 
Petra Lang
Ein junger Hirt 
Katherina Müller
Vier Edelknaben 
Vesna Miletic
Oleksandra Lenyshyn
Anneleen Bijnen
Johanna Dur
Dansers 
Fabienne Boekel, Stefanie Cottenier, Caroline d'Haese, Jasper Dzuki Jelen, Namiko Gahier, Nicole Guarino, Ester Jager, Christa Kloosman, Andrea Mitschke, Maroussia van der Moezel, Sophy Ribrault, Satya Roosens, Shahla Tarrant, Leena Tolonen, James John van der Velden, Pim Veulings

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

    di 28 jan Oswin Schneeweisz, Algemeen Dagblad

    "Zonder een moment van zwakte straalde Wagners muziek uit de orkestbak. Het klonk mooi, gracieus, maar ook intiem, kwetsbaar en geladen: niets ontbrak. Decor, kostuums, belichting, regie: alle stukjes van de puzzel pasten naadloos in elkaar en dat kom je niet vaak tegen." "Hier is maar een advies mogelijk: Gaat dat zien, gaat dat horen."

    di 28 jan Erik Voermans, Het Parool

    "Deze Amsterdamse Tannhäuser is zonder overdrijving historisch te noemen [...] Fraai, zowel visueel als auditief, zijn de scènes waarin het Koor van DNO aantreedt [...] Ook bij de solisten is geen zwakke plek te ontdekken. Naast de wat knoestig klinkende, maar toch overtuigende Robert Gambill in de hoofdrol maken bij de mannen Kristinn Sigmundsson als een sonore Landgraaf van Thüringen, Roman Trekel als een elegante Wolfram von Eschenbach en Marcel Reijans als een ongekunstelde Walther von der Vogelweide zeer veel indruk. De vrouwenrollen zijn sterk bezet met Petra Lang als een Venus die begrijpelijk maakt waarom Tannhäuser zijn zelfbeheersing verloor en zich aan haar overgaf, en met Martina Serafin als een ontroerende Elisabeth."

    di 28 jan Frits van der Waa, De Volkskrant

    "Uiteindelijk is het vooral Wagners vermogen om het orkest nieuwe kleuren te ontlokken, en die samen te smeden tot een indringend muziekdrama vol stereo-effecten en overweldigende koorpassages, waar Tannhäuser zijn overtuingskracht aan te danken heeft. Al is er natuurlijk wel een Wagner-kampioen als hartmut Haenchen voor nodig om dat zo glorieus aan het licht te brengen."