De Nationale Opera presenteert

Daphne Richard Strauss (1864-1949)

Deze productie was te zien in december 2007

DAPHNE

Richard Strauss
Bukolische Tragödie in einem Aufzug, op. 82
Libretto van Joseph Gregor
Wereldpremière 2 oktober 1938, Semperoper Dresden

 

DEZE PRODUCTIE

Nieuwe productie
Première 29 november 2007
Originele productie Aalto Theater Essen (1999)

Over de opera

In een tijd dat nazi-Duitsland steeds sterker zijn stempel ging drukken op de wereldgeschiedenis en het gistte van de politieke conflicten, wijdde Richard Strauss zich aan een eclectisch thema, waarvoor hij nogmaals op de Griekse mythologie teruggreep. Met Dahne als een ietwat schuw opgroeiend meisje, dat meer de stilte van de natuur dan het mannelijk geslacht is toegedaan, wordt een personage te tonele gevoerd dat niets meer van de wildheid van een Salome of een Elektra bezit. In de strijd tussen de dionysische en de apollinistische levensfilosofie rest haar slechts de eenwording met de natuur. Om te ontsnappen aan alle conflicten en de naar haar gunst dingende mannen verandert zij in een laurierboom. In een grandioze slotzang versmelt haar stem uiteindelijk woordloos met de klanken van het de natuur nabootsende orkest.

Het verhaal

Een Alpenhoorn roept de herders van Thessalië op voor een Dionysus-feest. Daphne wil er liever niet heen, want het zal er grof aan toe gaan: zij houdt meer van de zuivere natuur, van het zonlicht en van haar favoriete boom. De jonge herder Leukippos betuigt haar zijn liefde, maar zij wijst hem af. Daphnes moeder Gaea heeft alles gehoord en betreurt de opstelling van haar dochter: op een dag zullen de goden haar hart openen als een bloesem. Daphne weigert de feestdos waarin Gaea's dienstmaagden haar willen tooien. De meisjes adviseren Leukippos zich als een van hen te verkleden om Daphne ongemerkt te kunnen naderen.
Peneios, Daphnes vader, verzamelt de herders en nodigt ook de goden uit om deel te nemen aan hun banket. Apollo verschijnt, verkleed als koeherder. Daphne reikt hem een welkomstdrank aan. De god voelt zich sterk tot haar aangetrokken. Als tijdens het feest de vermomde Leukippos Daphne bijna heeft overgehaald mee te dansen, verraadt de jaloerse Apollo hem. Leukippos daagt de god herhaaldelijk uit en deze schiet hem dood. Daphne heeft nu spijt van haar houding tegenover Leukippos. Apollo vraagt de andere goden of de jonge herder voortaan de fluitspeler van Dionysus op de Olympus mag zijn. De kuise Daphne verandert in de heilige laurierboom; haar twijgen zullen de helden kronen.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Ingo Metzmacher
Regie 
Peter Konwitschny
Decor en kostuums 
Johannes Leiacker
Licht 
Johannes Leiacker i.s.m.
Bernd Hagemeyer
Dramaturgie 
Werner Hintze
Orkest 
Nederlands Philharmonisch Orkest
Koor 
Herenkoor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Martin Wright
Peneios 
Frode Olsen
Gaea 
Birgit Remmert
Daphne 
Juanita Lascarro
Leukippos 
Rainer Trost
Apollo 
Scott MacAllister
Erster Schäfer 
Peter Arink
Zweiter Schäfer 
Pascal Pittie
Dritter Schäfer 
Wojtek Okraska
Vierter Schäfer 
Jan Polak
Erste Magd 
Renate Arends
Zweite Magd 
YoungHee Kim

Nederlands Philharmonisch Orkest

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest behoort als vaste orkestpartner van De Nationale Opera tot de beste Europese operaorkesten. Marc Albrecht is sinds 2011 chef-dirigent van het NedPhO|NKO en van De Nationale Opera. Hij leidde onder meer spraakmakende producties van Die Frau ohne Schatten, Schatzgräber, Elektra en Die Meistersinger. Het orkest boekte ook een groot succes met de integrale uitvoering van Der Ring des Nibelungen onder leiding van Hartmut Haenchen.

Het NedPhO|NKO presenteert zich nationaal en internationaal ook in een gevarieerde concertprogrammering. Thuiszaal is Het Koninklijk Concertgebouw. Het orkest verbindt artistieke excellentie met gastvrijheid voor een breed publiek en neemt verantwoordelijkheid voor de toekomst met omvangrijke programma’s voor educatie en talentontwikkeling. Klassieke muziek wordt zo bereikbaar voor iedereen.

    do 23 jan Erik Voermans, Het Parool

    'Daphnes grote metamorfose is het hoogtepunt van de avond. Langzaam wordt een doorzichtig doek met daarop een geschilderde boom omhoog gehesen, die Daphne steeds meer aan het gezicht onttrekt. En onderwijl staat sopraan Juanita Lascarro in de titelrol hartverscheurend prachtig te zingen, zoals ze dat al eerder deed in haar grote monoloog 'O bleib, geliebter Tag!', één van de allermooiste aria's die Strauss ooit heeft gecomponeerd. Maar Konwitschny, die een broertje dood heeft aan gratuit operagenot, laat over de laurierboom heen zwartwitfoto's projecteren van Duitsland, 1937-38 [...] Een mengeling van boe- en bravogeroep was Konwitschny's deel. Niettemin: een prachtige productie, met voortreffelijke solisten en een prima spelend NedPhO onder leiding van Ingo Metzmacher.'

    do 23 jan Kasper Jansen, NRC Handelsblad

    'Het verhaal wordt door de veel gelauwerde regisseur Konwitschny geprojecteerd op de wereld van Strauss in Garmisch-Partenkirchen, compleet met bergen en alpenhoorns, tijdens het ontstaan van de opera rond 1937. Daphne is hier een onschuldig meisje op lakschoentjes, even weggelopen uit The Sound of Music. Na kleurrijke toeristische diaprojecties bij dit Grieks-antieke herdersspel verschijnen tijdens de slotscène met eindeloos vredige muziek rauwe zwart-witbeelden uit de nazitijd. De voorstelling eindigt met een foto van Strauss, die zich niet verzette tegen de nazi's. [...] Op typisch Duitse en conceptueel-dramaturgische wijze wordt hier de relatie tussen kunst en maatschappij, tussen het Apollinische en het Dionisische, 'im Frage gestellt'. [...] Goede bijdragen zijn er van Birgit Remmert (Gaea), Scott MacAllister (Apollo) en vooral Rainer Trost (Leukippos). Gelukkig wordt de voorstelling gedragen door Juanita Lascarro in de titelrol. Ze deed dat destijds al met veel succes in Matinee en blijkt ook nu een zeer competente sopraan met veel présence, die de snelle ontwikkeling van haar personage geloofwaardig maakt.'

    do 23 jan Guido van Oorschot, De Volkskrant

    'Wie [...] de herdersopera Daphne van Richard Strauss om wil smeden tot een liederlijke zwijnenstal met nazigeur, is òf van God los, òf geniaal. Laten we het op het tweede houden, bij regisseur Peter Konwitschny. [...] Zelden zal het het publiek in het Amsterdamse zich zo intens hebben afgevraagd of het allemaal wel kan, de manier waarop een opera binnenstebuiten wordt gekeerd. Maar even zelden viel er zo'n emotionerend slottafereel te zien. [...] De Colombiaanse sopraan Juanita Lascarro doorstaat Daphnes malheur met glans [...] Stevig weerwerk krijgt ze van Rainer Trost [...] Wanneer het slottafereel aanbreekt heeft dirigent Metzmacher inmiddels de meest orgiastische passages feilloos uit het Nederlands Philharmonisch Orkest gelicht. Onder zilverige Mondlichtmusik wordt Daphne, de vrouw die tegen de stroom in liep, een boom tot in het diepst van haar gedachten.'