De Nationale Opera presenteert

Don Chisciotte in Sierra Morena Francesco Bartolomeo Conti (1681-1732)

Deze productie was te zien in juni 2010

Don Chisciotte in Sierra Morena

Francesco Bartolomeo Conti
Tragicommedia per musica 
Libretto van Apostolo Zeno en Pietro Pariati, naar de roman 'Don Quixote' van Cervantes
Wereldpremière 6 februari 1719, Hoftheater, Wenen

 

Deze productie

Nieuwe productie
Première 20 juni 2010
Originele productie van de Innsbrucker Festwochen der Alten Musik 2005
Coproductie met het Holland Festival
 

Over de opera

In deze carnavalsopera voor het keizerlijk hof in Wenen wist de Italiaanse componist Francesco Conti de liefdesverwikkelingen van twee paren geraffineerd met een van de grootste werken uit de wereldliteratuur te verweven. Zo ontstond de fantasie over een fantasie, want de titelheld Don Quichotte is voornamelijk door boeken gefascineerd, en de figuren waarmee hij in aanraking komt, lijken zich als prototypen van de door hem gelezen literatuur te ontpoppen. Als de liefdesparen die werkelijk voor elkaar bestemd zijn, elkaar uiteindelijk hebben gevonden, lijkt de held bijkans waanzinnig en aan het eind van zijn krachten. Hem blijft slechts één uitweg over: terugkeren naar huis en nooit meer een boek lezen. De componist, die als luitspeler bekendheid genoot, is erin geslaagd de vaste barokvormen verfrissend te verluchtigen en geeft ons de opbeurende boodschap dat ieder mens recht heeft op een beetje waanzin.

Het verhaal

I
In de woeste Sierra Morena ontmoeten Don Chisciotte en zijn knecht Sancio Pansa de kluizenaar Cardenio. Deze heeft zich verbitterd teruggetrokken uit de wereld nadat prins Fernando, ooit zijn vriend, hem zijn verloofde Lucinda heeft ontfutseld. De ridder Quichotte is gek geworden door het lezen van te veel ridderromans en wil deze alleen nog maar navolgen.

II
Lope, een vriend van Don Chisciotte, spant samen met Sancio om de dolende ridder naar huis te lokken: de door Don Chisciotte aanbeden 'Dulcinea' – in werkelijkheid de boerin Aldonza – wil hem zogenaamd graag zien. Dorotea, de door Fernando verstoten bruid, houdt nog steeds van hem. Zij sluit een verbond met Cardenio om Lucinda te bevrijden en Lope te helpen met zijn plan. Verkleed als koningin roept Dorotea Don Chisciottes hulp in tegen snoodaards die haar van de troon beroofd hebben. De weg naar haar rijk loopt 'toevallig' over zijn thuisgrond.

III
In de herberg van Mendo rusten de reizenden uit. Ook Ferrando en de zwaar bewaakte Lucinda bevinden zich daar. Don Chisciotte ziet overal booswichten; hij gaat een paar wijnzakken en een aantal marionetten te lijf.

IV
Cardenio helpt Lucinda te ontsnappen, maar wordt door Fernando en zijn wachters tegengehouden. De prins is woedend.

V
Dorotea smeekt Fernando haar te doden. Fernando beseft dat haar liefde oprecht is en zij verzoenen zich met elkaar. De schildknaap van Lope – Ordogno, als reus verkleed – daagt Don Chisciotte uit tot een duel. Ordogno wint en legt de ridder zijn wil op: hij moet naar huis terugkeren en mag een jaar lang geen ridderromans meer lezen!

Team en Cast

Muzikale leiding 
René Jacobs
Regie 
Stephen Lawless
Decor 
Benoit Dugardyn
Kostuums 
Lionel Lesire
Licht 
Pia Virolainen
Choreografie 
Lynne Hockney
Orkest 
Akademie für Alte Musik Berlin
Don Chisciotte 
Stéphane Degout
Dorotea 
Inga Kalna
Lucinda 
Gillian Keith
Fernando 
Christophe Dumaux
Cardenio 
Bejun Mehta
Lope 
Mark Tucker
Ordogno 
Johannette Zomer
Sancio Pansa 
Marcos Fink
Maritorne 
Judith van Wanroij
Rigo 
Dominique Visse
Mendo 
Geoffrey Dolton
    do 23 jan Kasper Jansen, NRC Handelsblad

    'Pas na vier uur en een kwartier komt het hoge woord eruit: ‘Don Quichot is niet de enige die gek is, menigeen is zelfs nog gekker dan Don Quichot.’ De briljante Holland Festivalvoorstelling van de opera Don Chisciotte in Sierra Morena (1719) van Francesco Conti lijkt dan beland in het krankzinnigengesticht van Charenton, waar markies De Sade voorstellingen organiseerde waarbij de gekken veranderden in personages en beroemde personen. Don Quichot is gek geworden van het lezen van ridderromans en waant zichzelf een ridder. Hij verdwaalt in een complexe en satirische opera, waarin door twee vrienden met woede-aria’s een felle liefdesstrijd wordt uitgevochten om Lucinda. Regisseur Stephen Lawless situeert de voorstelling op lucide wijze in de wereld van het boek. Niet alleen in het verhaal over Don Quichot van Cervantes, maar in duizend jaar wereldliteratuur. De coulissen bestaan uit reuzenboeken: van Parsifal en de Divina Commedia tot Lolita en De Naam van de Roos. De operapersonages veranderen in Alice in Wonderland, Pinocchio, Carmen. Ook Winnie de Poeh, Winnetou en Kuifje laten zich zien. Zelfs Sherlock Holmes (die viool speelt) en Dr. Watson kunnen geen opheldering verschaffen wie wie is in deze hilarische cavalcade. Uiteindelijk blijft Don Quichot over als een deerniswekkend eenzame figuur, een fenomenale rol van de Franse bariton Stéphane Degout. Ook de vele andere rollen zijn voorbeeldig bezet met zangers die voortreffelijk acteren. René Jacobs, die de opera herontdekte, dirigeert de Akademie für Alte Musik Berlin met vaart en verve en een rijke ‘authentieke’ klank.’

    do 23 jan Erik Voermans, Het Parool

    ‘De voorstelling is met een tijdsduur van bijna vier en een half uur aan de lange kant, maar de muziek is prachtig, de enscenering van Stephen Lawless niet zelden geestig en bij vlagen zelfs ontroerend en de uitvoering van Jacobs en de fantastische musici van de Akademie für Alte Musik Berlin is van topklasse. Lawless plaatst de avonturen van Quichot in een decor van reusachtige boeken, waarvan de losse bladzijden in de slotscène langzaam uit het zicht verdwijnen en de Don eenzaam en vertwijfeld in een psychiatrische inrichting achterblijft. Dat zorgt voor een schok van ontroering. De tweede verhaallijn, waarin twee mannen ruziën om dezelfde vrouw, is wat minder helder en zorgt bovendien voor een overdaad aan gekweel van countertenoren. De cast is desondanks voortreffelijk, met een werkelijk schitterend gezongen en geacteerde rol van de Franse bariton Stéphane Degout als Quichot, terzijde gestaan door de sterk acterende Argentijnse bas-bariton Marcos Fink als Sancho Panza. Bijzonder mooi zingt ook de Letse sopraan Inga Kalna als Dorotea, die doet alsof ze Quichots geliefde Dulcinea is. Ook sopranen Judith van Wanroij en Johannette Zomer zijn weer een lust voor het oor.’

    do 23 jan Eddie Vetter, De Telegraaf

    ‘In het decor van Benoit Dugardyn zijn de boeken van alle tijden. Enkele daarvan komen tot leven wanneer figuren eruit worden geïdentificeerd met personages uit de opera. Daar springen ze over het toneel: Robinson Crusoe, Alice in Wonderland, Sherlock Holmes en Doctor Watson, Pinocchio, Carmen met in haar gevolg een schare op nootjes knabbelende zigeunerinnen en stierenvechters. Ook figuren die er niets te zoeken hebben, komen voorbij: Roodkapje, de drie musketiers, zelfs Winnetou en Old Shatterhand. Overdaad schaadt meestal, maar het werkt wel in een opera waarin schijn en waan een loopje nemen met de werkelijkheid. […] De grootste muzikale attractie blijft toch de muziek. René Jacobs is al bijna twintig jaar verliefd op deze partituur en dat is te horen. De Akademie für Alte Musik speelt met een aanstekelijk plezier, met een meeslepende ritmische vitaliteit en een uitgekiende timing. Alles ademt mee met de zangers, die door de grote vaart niettemin weinig gelegenheid krijgen om belcanto te laten opbloeien. Hecht ensemblewerk overheerst, met fraaie individuele prestaties van onder meer Stéphane Degout (Don Quichot), Gillian Keith (Lucinda), Bejun Mehta (Cardenio), Marcos Fink (Sancho Panza) en Judith van Wanroij (Maritorne).’