De Nationale Opera presenteert

Der Rosenkavalier Richard Strauss (1864-1949)

Deze productie was te zien in mei 2011

Der Rosenkavalier

Richard Strauss
Komödie für Musik in drei Aufzügen, op.59
Libretto van Hugo von Hofmannsthal
Wereldpremière 26 januari 1911, Königliches Opernhaus, Dresden

 

Deze productie

Reprise uit 2003/04
Première 13 mei 2011

Over de opera

Strauss en Hofmannsthal situeren hun ‘komedie voor muziek’ in het achttiende-eeuwse Wenen van Maria Theresia. Ze wilden een ‘Spieloper’ in de geest van Mozart creëren en brachten hiermee hun hechte samenwerking tot een vroeg hoogtepunt. In een van walsen doordrenkte muziek en een op de Franse gezelschapskomedie geënte tekst laten ze zien hoe een wat al te lompe baron door middel van verkleedpartijen en intriges van zijn huwelijksplannen genezen wordt en hoe een niet meer zo jeugdige vorstin haar minnaar aan een jongere rivale moet afstaan. Het beeld van het verleden, gezien door de ogen van het fin de siècle, maakt de ‘Rosenkavalier’ tot een echt ‘tijdsdocument’, waarin na allerlei erotische woelingen en melancholieke weltschmerz de nieuwe generatie uiteindelijk toch de meeste sympathie wint. 

‘Verandering is de essentie van het leven, is het eigenlijke mysterie van de scheppende natuur; stilstand is verstarring en dood. Wie wil leven, moet zichzelf overwinnen, moet veranderen.’ - Hugo von Hofmannsthal aan Richard Strauss

Het verhaal

I
Nadat de Feldmarschallin en haar veel jongere minnaar, Octavian, samen de nacht hebben doorgebracht, worden ze ’s ochtends opgeschrikt door de komst van een man. Zij vrezen dat het de Feldmarschall is en Octavian verstopt zich snel. Het is echter baron Ochs auf Lerchenau, een familielid van de Marschallin. Octavian komt weer te voorschijn, verkleed als ‘Mariandl’, een kamermeisje. Hij/ zij valt bij de baron zeer in de smaak. Deze is gekomen met een verzoek: weet de Marschallin iemand die Sophie, de verloofde van Ochs, een zilveren roos als officiëel huwelijksaanzoek kan brengen? De Marschallin stelt voor dit aan Octavian op te dragen. Aldus geschiedt. Mijmerend blijft de Marschallin achter, zich in de spiegel bekijkend.

II
Octavian dient zich aan in het huis van Sophies vader, de parvenu Von Faninal. Als hij haar de roos geeft, worden de twee jonge mensen op slag verliefd op elkaar. Baron Ochs komt het huwelijkscontract ondertekenen. Intussen bevinden Octavian en Sophie zich in een innige omhelzing. Zij worden betrapt door Annina en Valzacchi, twee door Ochs ingehuurde spionnen, die de baron onmiddellijk waarschuwen. Octavian wil met de baron duelleren en verwondt hem aan zijn arm. Om Sophie van Ochs te verlossen laat Octavian de baron een briefje toekomen waarin ‘Mariandl’ hem om een afspraakje vraagt. De bedoeling is dat Sophies vader Ochs daarbij op heterdaad zal betrappen.

III
Tijdens het rendez-vous probeert Octavian/ ‘Mariandl’ op allerlei manieren zich de baron van het lijf te houden, onder meer door in scène gezette spookverschijningen. Annina komt met veel misbaar binnen en beweert dat Ochs de vader van haar kinderen is. Velen komen op het tumult af, zo ook de politie. Ochs roept dat ‘Mariandl’ Sophie is, maar valt door de mand als Faninal en de echte Sophie binnenkomen. ‘Mariandl’ verdwijnt om even later als man terug te komen. De Feldmarschallin komt poolshoogte nemen en begrijpt meteen wat er aan de hand is. Baron Ochs ruimt het veld. Na bemiddeling door de Feldmarschallin bij Faninal accepteert deze met veel genoegen Octavian als Sophies nieuwe bruidegom. Faninal begeleidt de Feldmarschallin naar huis.

Team, Cast en Koor

Muzikale leiding 
Sir Simon Rattle
Regie 
Brigitte Fassbaender
Naar een concept van 
Willy Decker
Decor 
Wolfgang Gussmann
Kostuums 
Wolfgang Gussmann
Susana Mendoza
Licht 
Hans Toelstede
Dramaturgie 
Klaus Bertisch
Orkest 
Rotterdams Philharmonisch Orkest
Koor 
Koor van De Nederlandse Opera
Instudering koor 
Martin Wright
Kinderkoor 
De Kickers van Muziekschool Waterland
o.l.v. Lorenzo Papolo
Die Feldmarschallin Fürstin Werdenberg 
Anne Schwanewilms /
Johanni van Oostrum
Der Baron Ochs auf Lerchenau 
Kurt Rydl /
Rúni Brattaberg
Octavian 
Karin Strobos /
Michelle Breedt
Herr von Faninal 
Michael Kraus
Sophie 
Sally Matthews
Jungfer Marianne Leitmetzerin 
Ellen van Haaren
Valzacchi 
Niklas Björling Rygert
Annina 
Carole Wilson
Ein Polizeikommissar 
Rúni Brattaberg
Haushofmeister der Feldmarschallin 
Rudi de Vries
Haushofmeister bei Faninal 
Brian Galliford
Ein Notar 
Tom Haenen
Ein Wirt 
Valentin Jar
Ein Sänger 
Ismael Jordi
Eine adelige Witwe 
Johanna Dur
Drei adelige Waisen 
Janine Scheepers
Inez Hafkamp
Marieke Reuten
Eine Modistin 
Ineke Berends
Ein Tierhändler 
Ruud Fiselier
Vier Lakeien 
Robert Kops
Harry Teeuwen
Richard Meijer
Bert Visser
Vier Kellner 
Cato Fordham
Jan Majoor
Sander Heutinck
Ian Spencer
Hausknecht 
Jan Polak

Rotterdams Philharmonisch Orkest

Het orkest, dat tot de wereldtop behoort, onderscheidt zich door de intensiteit van zijn concerten, de kleurrijke klank en de gedurfde manier waarop het zijn publiek benadert. Het Rotterdams Philharmonisch werd opgericht in 1918.

MET STEUN VAN:

    do 23 jan Frits van der Waa, De Volkskrant

    ‘Strobos (31) zou al als understudy met haar Zuid-Afrikaanse collega Michelle Breedt de honneurs waarnemen, maar toen werd Breedt te grazen genomen door de tweede bacil – waarmee Strobos pardoes in de premièrevoorstelling terechtkwam, en die met een triomf bekroonde. […] Het is een opera waar je van moet houden. Maar dat doet meesterdirigent Simon Rattle – en hoe. De manier waarop hij het Rotterdams Philharmonisch Orkest leidt, getuigt van een diep inzicht in de gelaagdheid van de partituur, waarin tempi, tonaliteiten en timbres als doorzichtige sluiers over elkaar heen glijden.’

    do 23 jan Mischa Spel, NRC Handelsblad

    ‘Kozena werd ziek, vervanger Michelle Breedt ook. En zo maakte Strobos met haar strakke mezzo en gave voor jongensgebaren (waar laat je die handen als je geen zakken hebt?) een droomdebuut in een van de meest prestigieuze producties van het seizoen. […] Rattle weet hoe hij Strauss’ walsen en ensembles zo het hart in kan katapulteren. Alleen al de montage tussen al die verschillende, onderhuids woelige muzieken – potsierlijk schmieren als schets van gevallen adel, lyrische fijnspinnerij voor prille liefde – is sublime […] Naast Sally Matthews als Sophie is Anne Schwanewilms als Marschallin de grootste attractie: door de zuiverheid van zang en spel toont zij wat elegant ouderen is. Haar Die Zeit, die ist ein sonderbar Ding is een keel toesnoerend hoogtepunt.’

    do 23 jan Erik Voermans, Het Parool

    ‘De Nederlandse mezzosopraan Karin Strobos […] stal de show en kreeg van alle zangers het meeste applaus. Zelfs haar collega-solisten klapten mee, een tafereel dat men op de operabühne zelden ziet. […] Ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest liet zich door Rattle weer eens inspireren tot een absolute topprestatie. […] Strauss op zijn aller, allermooist.’