Wolfgang Amadeus Mozart

Beroemdste componist aller tijden.

Wolfgang Amadeus Mozart

Mozart schreef prachtige toegankelijke muziek. Het componeren daarvan leek hem erg gemakkelijk af te gaan. Ondanks zijn korte leven schreef hij ruim 600 werken, waaronder 22 opera’s die nog steeds veelvuldig worden uitgevoerd. Bij De Nationale Opera wordt in seizoen 2017-2018 La clemenza di Tito uitgevoerd.

  • Wolfgang Amadeus Mozart: 27 januari 1756 (Salzburg) – 5 december 1791 (Wenen)
  • Belangrijkste werken: Symfonieën nr. 39, 40 & 41, Die Zauberflöte, Le Nozze di Figaro, Don Giovanni, Requiem, Klarinetconcert, 5 Vioolconcerten, 27 Pianoconcerten
  • Stroming: classicisme, vroeg-romantiek
  • Gezin: getrouwd met Konstanze Weber, 6 kinderen waarvan er slechts 2 de kindertijd overleefden

Mozart en de opera
Mozart heeft in zijn korte leven maar liefst 22 opera’s in verschillende genres geschreven, waarvan er een aantal tot het ijzeren repertoire behoren. Drie van de meest beroemde zijn geschreven in samenwerking met de librettist Lorenzo da Ponte: Le Nozze di Figaro, Don Giovanni en Così fan tutte. De Italiaanse Opera Buffa en Drama Giocoso bleken Mozart te passen als een handschoen. De Germaanse opera’s die Mozart schreef zijn veelal Singspiele. Zijn meesterwerk in dit genre, Die Zauberflöte, kwam tot stand in samenwerking met librettist Emanuel Schikaneder, die ook de rol van Papageno zong bij de première. Deze opera werd in de jaren 90 van de 18e eeuw honderden keren uitgevoerd. Dat Mozart de muziek soms bijna letterlijk uit zijn mouw schudde, bleek bij de première van de duistere opera Don Giovanni: Mozart schreef de ouverture voor die opera pas op de ochtend van de generale repetitie…

 

Don Giovanni is een van de grootste opera’s die Mozart schreef. Hij gebruikte hier voor het eerst ook speciale effecten, zoals ensembles op het podium, die onafhankelijk van het orkest kamermuziek maken. Die Zauberflöte is Mozarts voorlaatste opera, waarin hij het toppunt van zijn kunnen bereikte: de opera heeft een voor die tijd grote bezetting, en de vele solorollen vormen vaak ontzettend ingewikkelde contrapunten. De zangers worden behoorlijk uitgedaagd in hun vaardigheden. Voor de colloratuursopraan, die de Koningin van de Nacht speelt, komt er in de beroemde aria Der Hölle Rache kocht in meinen Herz een hoge F3 voor waar maar weinig sopranen bij kunnen…

Mozart op reis
Van zijn 6de tot en met zijn 17de levensjaar, reisde Mozart met zijn familie door heel Europa om concerten te geven voor adellijke families. Hij deed onder andere Wenen, Praag, Londen, Parijs, Zurich en Den Haag aan. In Den Haag gaven ze een concert voor de inhuldiging van wethouder Willem V, waarvoor Mozart zijn Variaties op het Wilhelmus schreef. Tijdens zijn reizen ontmoette hij ook een aantal vooraanstaande componisten en artiesten uit die tijd, waaronder Johann Christian Bach. In Rome, in de Sixtijnse Kapel, hoorde Mozart voor het eerst het Miserere Me van Allegri. Na het bijwonen van slechts twee uitvoeringen wist hij het hele stuk vanuit zijn geheugen op te schrijven…

De familie Mozart

De decadente echtgenoot
In 1782 trouwde Mozart met Constanze von Weber, de jongste zus van zijn eerdere liefde Aloysia. Het stel kreeg 6 kinderen, waarvan er slechts 2 de kindertijd overleefden. De Mozarts hadden een vrij decadente levensstijl. Mozart verdiende veel geld met het uitvoeren van zijn pianoconcerten en met de opdrachten die hij ontving, maar hij gaf het ook met evenveel gemak weer uit aan een duur appartement, een biljardtafel, kleding, enzovoorts. Aan succes ontbrak het in elk geval niet. In 1787 werd Mozart benoemd tot kamercomponist van keizer Joseph II. In deze periode schreef Mozart o.a. zijn opera’s Idomeneo en Die Entführung aus dem Serail, de symfonieën 31 t/m 38, de Sinfonia Concertante voor viool en altviool KV 364, en de helft van zijn 36 vioolsonates.

Laatste jaren
In de laatste jaren van zijn leven kreeg Mozart te maken met geldproblemen en schulden. Hij concerteerde wat minder vaak dan voorheen en kreeg minder opdrachten. De Turks-Oostenrijkse oorlog had veel impact op de financiën van de adel, waardoor die minder geld aan het muziekleven uitgaf. Mozarts beroemde Symfonieën nr. 39, 40 en 41 worden gezien als producten van een lichte depressie waar de componist mee te kampen zou hebben gehad. In 1791, zijn laatste levensjaar, krabbelde hij weer een beetje op en schreef hij een aantal van zijn beroemdste werken, zoals het Klarinetconcert KV 622, Die Zauberflöte, La clemenza di Tito en zijn meesterwerk, het Requiem, wat tevens zijn laatste werk was.

In 1791, het jaar van zijn sterven, had Mozart niet te klagen over artistieke erkenning. Zijn werken waren te koop bij alle belangrijke Weense muziekhandels en zijn opera’s werden op internationale schaal uitgevoerd: Don Giovanni ging in Berlijn, Augsburg, Hannover, Bonn, Kassel, Bad Pyrmont, München, Praag en Keulen, Die Entführung aus dem Serail in Amsterdam, Erfurt en Pest, Le nozze di Figaro in Bonn en Hamburg, Così fan tutte in Frankfurt, Mainz, Leipzig en Dresden.

Handschrift van het Requiem (1791)

 

Mozart en Salieri
Halverwege november 1791 werd Mozart ziek, en na een ziekbed van twee weken overleed hij. Het is niet bekend waaraan hij is overleden. Vele verschillende ziektes zijn geopperd, maar geen enkele daarvan is met zekerheid vastgesteld. Hij is in ieder geval niet vergiftigd door zijn collega Antonio Salieri, zoals wordt gesuggereerd in de film Amadeus. Dit hardnekkige gerucht is gebaseerd op de concurrentie tussen de twee componisten over enkele keizerlijke aanstellingen. Maar toen Mozart zich eenmaal in Wenen gevestigd had, was er van concurrentie geen sprake meer. De twee componisten waren bevriend, en zagen elkaar als collega’s. Ze steunden elkaar door elkaars werken uit te voeren en te promoten.

BINNENKORT BIJ DE NATIONALE OPERA 

2017-2018 La clemenza di Tito
2018-2019 Die Zauberflöte

EERDER TE ZIEN BIJ DE NATIONALE OPERA

2016-2017 Die Entführung aus dem Serail
2016-2017 Le nozze di Figaro
2015-2016 Don Giovanni
2014-2015 Die Zauberflöte
2012-2013 Die Zauberflöte
2011-2012 Idomeneo
2010-2011 Don Giovanni
2009-2010 Le nozze di Figaro
2008-2009 Così fan tutte

Tip! Bekijk video's van Mozart opera's op YouTube